Bir iş sözleşmesinin feshi (Kündigung) nedir, nasıl yazılır ve hangi şartları vardır?

1. Kündigung nedir?

Kündigung, bir iş sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedilmesi anlamına gelir; bu fesih çalışan tarafından (Eigenkündigung) ya da işveren tarafından (Arbeitgeberkündigung) yapılabilir.
Kündigung, normal / süreli fesih (ordentliche Kündigung) şeklinde olabileceği gibi, olağanüstü / derhal fesih (fristlose / außerordentliche Kündigung) şeklinde, yani bildirim süresi olmadan da gerçekleşebilir.

2. Geçerli bir Kündigung için şartlar

a) Yasal şekil şartı

Bir Kündigung her zaman yazılı olmalıdır (§ 623 BGB). Yani klasik bir mektup, kâğıt üzerinde ve ıslak imza ile.
E-posta, WhatsApp mesajı, SMS veya sözlü beyanlar hukuken geçerli bir fesih sayılmaz ve kabul edilmez.

Mektupta kime hitap edildiği açıkça belirtilmeli ve fesih bildirimini yapan kişi mektubu kendi eliyle imzalamalıdır.

b) Fesih süresi (Kündigungsfrist)

• Normal / olağan fesih (ordentliche Kündigung) için genel yasal kural şudur:
  4 haftalık (28 gün) süre, ayın 15’ine veya ay sonuna kadar,
  tabii iş sözleşmesinde daha uzun bir süre öngörülmemişse (§ 622 BGB).

• Aynı işverene bağlı çalışma süresi uzadıkça, fesih süresi de kademeli olarak uzar; örneğin:

  • 2 yıllık kıdemden sonra: ay sonuna kadar 1 aylık fesih süresi,

  • 5 yıldan sonra: ay sonuna kadar 2 ay,

  • ve yasal düzenlemeye göre kademeli olarak artar.

• Olağanüstü / derhal fesih (außerordentliche / fristlose Kündigung) ise sadece çok ağır durumlarda mümkündür; örneğin hırsızlık, ağır hakaret, ciddi yükümlülük ihlalleri veya güvenin ağır şekilde sarsılması gibi, iş ilişkisinin devamını karşı taraf için çekilmez hâle getiren durumlarda.

c) Gerekçe

• Çalışan feshediyorsa (Eigenkündigung):
  Çalışanın çoğu zaman gerekçe belirtme zorunluluğu yoktur. Yine de, nazik bir üslup kullanmak ve gereksiz çatışmalardan kaçınmak tavsiye edilir.

• İşveren feshediyorsa (Arbeitgeberkündigung):
  Özellikle çalışan, İşten Çıkarma Koruma Yasası (Kündigungsschutzgesetz) kapsamındaysa (genellikle 10’dan fazla tam zamanlı çalışanı olan işyerlerinde ve 6 aydan uzun kıdemde), işverenin geçerli ve hukuken kabul edilebilir bir gerekçesi olmak zorundadır.
  Bu gerekçeler şu başlıklar altında toplanabilir:

  • kişisel nedenler (örneğin kalıcı çalışma yetersizliği),

  • davranışa dayalı nedenler (uyarıya rağmen devam eden uygunsuz davranışlar),

  • işletmesel nedenler (örneğin kadro azaltma, yeniden yapılanma).

d) Fesih mektubunun teslimi

En sağlıklı yol, fesih mektubunu elden teslim etmek ve karşı taraftan tarih ve imza içeren bir alındı belgesi almaktır.
Alternatif olarak, mektup iadeli taahhütlü / Einschreiben ile gönderilebilir; böylece fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı ileride inkâr edilemez.

3. Çalışan tarafından yapılan feshe (Eigenkündigung) örnek mektup

Aşağıda, çalışan tarafından yazılan basit bir fesih / istifa mektubu örneği bulunmaktadır:

[Çalışanın adı]
[Adres]

[Şirketin adı]
[Şirket adresi]

[Tarih]

Betreff: Kündigung meines Arbeitsvertrags

Sehr geehrte Damen und Herren,

hiermit kündige ich mein Arbeitsverhältnis, das am [Datum des Arbeitsbeginns] mit Ihnen geschlossen wurde, ordentlich und fristgerecht zum nächstmöglichen Zeitpunkt.

Bitte bestätigen Sie mir schriftlich den Erhalt dieser Kündigung sowie das Beendigungsdatum des Arbeitsverhältnisses. Außerdem bitte ich Sie um ein qualifiziertes Arbeitszeugnis.

Mit freundlichen Grüßen

[Islak imza]
[Adınız]

Kısa Türkçe açıklama:
“Bu mektupla, … tarihinde imzalanmış olan iş sözleşmemi, yasal bildirim süresine uyarak feshettiğimi bildiriyorum. Lütfen bu fesih bildiriminin tarafınıza ulaştığını ve iş ilişkisinin hangi tarihte sona ereceğini yazılı olarak teyit edin; ayrıca nitelikli bir iş referans mektubu (Arbeitszeugnis) düzenlemenizi rica ederim.”

4. Önemli notlar

• İş sözleşmesi mutlaka dikkatle okunmalıdır; çünkü sözleşmede özel fesih süreleri veya istifa prosedürüne ilişkin ek hükümler yer alabilir.

• Herhangi bir sorun yaşandığında – özellikle fesih işverenden gelmişse – sendikanız, işyeri temsilciliği (Betriebsrat) veya iş hukuku alanında uzman bir avukat ile görüşmeniz tavsiye edilir.

• Fesih işleminin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, genellikle sadece 3 haftalık bir süre içinde İş Mahkemesi’ne (Arbeitsgericht) başvurarak feshe itiraz davası (Kündigungsschutzklage) açabilirsiniz. Bu süre geçirilirse, fesih çoğu durumda kesin olarak geçerli sayılır.

Kısa özet

• Bir Kündigung mutlaka yazılı olmalı ve ıslak imza içermelidir.

• Yasal veya sözleşmede öngörülen fesih süresine mutlaka uyulmalıdır.

• Hem işveren hem çalışan iş sözleşmesini feshedebilir; ancak işverenin çoğu durumda fesih için hukuken makul ve geçerli bir gerekçeye sahip olması gerekir.

Sorumluluk reddi

Bu sitedeki yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalar ve birden fazla kaynağı inceleyerek doğru ve güncel bilgiler sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen, hatalar ortaya çıkabilir veya bazı bilgiler tam olarak teyit edilmemiş olabilir.
Bu nedenle, makalelerde yer alan bilgileri yalnızca ilk başvuru noktası ve genel bir rehber olarak değerlendirin; bağlayıcı ve kesin hukuki bilgi için her zaman yetkili kurumlara, danışma merkezlerine veya iş hukuku konusunda uzman bir avukata başvurun.