Almanya’da iş piyasasında ayrımcılık ve “AGG-Ombudsstelle”ye şikâyet adımları hakkında bilmeniz gereken her şey

Almanya’da iş piyasasında ayrımcılık, Anayasa’da (Grundgesetz) ve Genel Eşit Muamele Yasası’nda (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz – AGG) güvence altına alınan eşitlik ve adalet ilkelerine açık bir aykırılık olarak görülür. Bu sıkı yasal çerçeveye rağmen, işe başvuru sürecinde, iş ilişkisi devam ederken ya da terfi ve fesih işlemlerinde hâlâ çok sayıda ayrımcılık vakası ortaya çıkmaktadır.

İş piyasasında ayrımcılık ne anlama gelir?

İş hayatında ayrımcılık, bir kişinin çalışma ortamında, hukuken korunan kişisel özellikleri nedeniyle haksız muameleye maruz kalmasıdır. Bu özellikler arasında şunlar yer alır:

• Irksal veya etnik köken

• Cinsiyet veya cinsiyet kimliği

• Yaş

• Din veya inanç

• Engellilik

• Cinsel yönelim

İşyerinde ayrımcılığa örnekler

• “Alman olmayan” bir isim nedeniyle iş başvurusunun reddedilmesi

• Hamile kadınların terfi imkânlarından dışlanması

• Yaşa göre sistematik olarak belirli süreli (befristet) iş sözleşmeleri verilmesi

• İş yerinde ırkçı veya cinsiyetçi şakalar, aşağılayıcı sözler ya da mobbing

“AGG-Ombudsstelle”nin rolü nedir?

AGG-Ombudsstelle, iş hayatında ayrımcılığa uğradığını düşünen kişilerin şikâyetlerini almak ve bu kişilere, mahkemeye gitmeden önce uyuşmazlığı dostane bir şekilde çözmede yardımcı olmak için kurulmuş tarafsız bir arabuluculuk ve şikâyet merciidir.

AGG-Ombudsstelle’ye şikâyet adımları

1. Delil toplama

Şikâyette bulunmadan önce, olayla ilgili tüm önemli bilgileri ve delilleri kaydetmelisiniz:

• E-posta yazışmaları ve yazılı belgeler

• İş arkadaşlarından veya diğer tanıklardan alınmış yazılı beyanlar

• Toplantı tutanakları veya hukuken izin verildiği ölçüde ses/görüntü kayıtları

2. Şikâyetin resmî olarak iletilmesi

Şikâyetinizi şu yollarla iletebilirsiniz:

• E-posta

• Posta yoluyla mektup

• İlgili Ombudsstelle’nin internet sitesinde yer alan çevrimiçi form

Olayı olabildiğince objektif, anlaşılır ve ayrıntılı bir şekilde anlatmanız ve mevcut tüm delilleri eklemeniz tavsiye edilir.

3. Ön inceleme

AGG-Ombudsstelle, şikâyetin kendi görev alanına girip girmediğini inceler. Ardından sizinle iletişime geçerek durumu ve atılabilecek adımları sizinle birlikte gözden geçirir.

4. Arabuluculuk (Mediation)

Ombudsstelle, taraflar arasında uzlaşmacı bir çözüm bulmaya çalışır. Örneğin:

• Taraflar arasında yapılacak bir sulh/sözleşme

• İşverenin çalışma koşullarını veya süreçleri iyileştirmeyi taahhüt etmesi

• Resmî bir özür ve gerekirse uygun bir tazminat ödenmesi

5. Arabuluculuk başarısız olursa

Arabuluculuk sonuç vermezse, mağdur kişiye iş mahkemesinde (Arbeitsgericht) dava açma imkânı ve izlenecek hukuki yollar hakkında bilgi ve yönlendirme sağlanır.

Şikâyet için süre sınırı nedir?

AGG’ye göre, ayrımcı olayın meydana gelmesinden veya işyeri içinde fark edilmesinden sonra genellikle iki ay içinde şikâyetin yapılması gerekir. Bu süre geçirilirse, hukuki talepler tamamen veya kısmen kaybedilebilir.

Şikâyette bulunmak çalışana zarar verebilir mi?

Hukuken, işverenin sadece çalışan ayrımcılık şikâyeti yaptığı için ona karşı olumsuz tedbirler alması yasaktır.

Eğer işveren şikâyetin ardından:

• uyarı (Abmahnung),

• zorunlu yer değişikliği veya görev değişikliği,

• daha kötü vardiya veya görev dağılımı

gibi sırf misilleme amaçlı adımlar atarsa, bu durum ek bir hukuka aykırı ayrımcılık veya misilleme olarak değerlendirilebilir ve ayrıca dava konusu yapılabilir.

Diğer kurumlarla iş birliği

AGG-Ombudsstelle çoğu zaman şu kurumlarla yakın iş birliği içinde çalışır:

• Federal Ayrımcılıkla Mücadele Dairesi (Antidiskriminierungsstelle des Bundes)

• Sendikalar ve meslek birlikleri

• İşyerindeki iç temsil organları, örneğin Betriebsrat (işyeri işçi temsilciliği)

Bu iş birliği sayesinde mağdurlar, hem kurum içinde hem de kurum dışında daha geniş bir destek ağına erişebilirler.

Ayrımcılığın önlenmesinde işverenlerin rolü

İşverenler, ayrımcılığın önlenmesinde kilit rol oynar. Önemli adımlar şunlardır:

• Ayrımcılık ve tacize karşı açık ve bağlayıcı iç yönergeler hazırlamak ve uygulamak

• Yöneticiler ve çalışanlar için çeşitlilik, saygı ve AGG yükümlülükleri konusunda düzenli eğitimler düzenlemek

• Çalışanların güvenle başvurabileceği bağımsız iç şikâyet mercileri oluşturmak

Sonuç

AGG-Ombudsstelle’ye şikâyette bulunmak, iş hayatında kendi onurunuzu ve yasal haklarınızı korumak için önemli ve etkili bir adımdır.

Hiç kimse kökeni, görünüşü, yaşı, cinsiyeti, dini veya kimliği nedeniyle dışlanmamalı veya haksız muamele görmemelidir. Eğer ayrımcılığa uğradığınızı hissediyorsanız, unutmayın: Harekete geçin – yasa ve koruma mekanizmaları sizin yanınızda.

Önemli Almanca terimler

• Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz (AGG): Genel Eşit Muamele Yasası (ayrımcılığın önlenmesine ilişkin temel yasa)

• Ombudsstelle: bağımsız şikâyet ve arabuluculuk kurumu

• Arbeitsgericht: iş mahkemesi

• Betriebsrat: işyeri işçi temsilciliği / işçi konseyi

• Diskriminierung: ayrımcılık

Bu web sitesinin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırma ve çeşitli kaynaklara dayanarak mümkün olduğunca doğru ve güncel bilgi sunmaya özen göstermektedir. Yine de hatalar veya eksik bilgiler söz konusu olabilir. Bu nedenle, bu yazı yalnızca ilk aşamada genel bir rehber niteliğindedir ve kişisel, bağlayıcı hukuk danışmanlığının yerini tutmaz. Durumunuza özel ve hukuken bağlayıcı bilgi için lütfen yetkili kurumlara veya uzman bir avukata başvurun.