ورود / ایجاد حساب
آیا زکات از ترکه متوفی قبل از تقسیم میراث کسر میشود؟
بلی، مقدار زکاتی که بر ذمه متوفی است، پیش از تقسیم، از ترکه برداشته میشود. این حکم در فقه اسلامی ثابت بوده و زکاتِ پرداختنشده، جزو «دیون واجب» بر گردن میت به شمار میآید؛ مانند سایر قرضها و دیون قانونی و قضایی.
در ادامه، موضوع را با دقت و همراه با پیوند آن به وضعیت حقوقی در آلمان توضیح میکنیم:
اول: دیدگاه شریعت در مورد زکاتِ جمعشده بر ذمه متوفی چیست؟
در فقه اسلامی، ترکه به این ترتیب مرتب و تصفیه میگردد:
-
مصارف تجهیز و دفن شرعی میت
-
دیون (چه دیون مردم و چه حقوق الهی؛ که زکات نیز زیر همین بخش قرار میگیرد)
-
وصیتها (تا حد اکثر یکسوم ترکه)
-
سپس تقسیم میراث میان وارثان مطابق سهمهای شرعی (فرایض)
بناءً بر این، اگر بر میت زکاتی (مانند زکات مال، طلا، سرمایه تجارتی و …) باقی مانده باشد که در زمان حیات پرداخت نشده است، آن مبلغ دین شرعی محسوب میشود و باید قبل از تقسیم ترکه بین وارثین، از اصل ترکه کسر گردد.
دوم: مقدار زکاتی که کسر میشود، چگونه محاسبه میگردد؟
مقدار زکات بر اساس نکات ذیل تعیین میشود:
-
تعداد سالهایی که در آن زکات پرداخت نشده است
-
مقدار مالی که در هر سال نصاب را تکمیل کرده و مشمول زکات بوده است
-
نرخ زکات (معمولاً ۲٫۵٪ در سال برای پول نقد، طلا و اموالی که برای تجارت و فروش نگهداری میشود)
مثال فقهی:
فرض کنیم شخصی فوت کرده و در پنج سال آخر زندگی خود، هر سال مبلغی بیش از نصاب در اختیار داشته (مثلاً ۱۰٬۰۰۰ یورو در سال برای مدت ۵ سال) و زکات آن را نداده است.
در این صورت زکات به شکل زیر حساب میشود:
۱۰٬۰۰۰ × ۲٫۵٪ × ۵ سال = ۱٬۲۵۰ یورو زکاتِ جمعشده.
این مبلغ ۱٬۲۵۰ یورو به عنوان دین شرعی از ترکه کسر میگردد و پس از آن باقیمانده میان وارثین تقسیم میشود.
سوم: این موضوع در چارچوب حقوقی آلمان چگونه پیاده میشود؟
قانون مدنی آلمان (BGB – Bürgerliches Gesetzbuch) زکات را بهعنوان یک «قرض قانونی قابل مطالبه» به رسمیت نمیشناسد؛
اما از جانب دیگر، مانع نمیشود که وارثین از روی رضایت و داوطلبانه، تعهدات دینی متوفی را ادا کنند، مخصوصاً اگر:
-
تمام وارثین با کسر مبلغ زکات موافق باشند، یا
-
زکات به طور صریح در وصیتنامه متوفی ذکر شده باشد، یا
-
یکی از وارثین (مثلاً وصی یا مجری وصیت) گواهی بدهد که میداند متوفی قصد جدی برای پرداخت زکات داشته است.
نصیحت مهم:
برای جلوگیری از منازعه میان وارثین در آلمان، بهتر است مسلمان در زمان حیات خود نیت پرداخت زکاتِ معوقه را به شکل مکتوب، در وصیتنامه (Testament) یا در یک نوشته جداگانه ثبت نماید.
چهارم: آیا وارثین حق دارند کسر زکات را رد کنند؟
-
از نگاه شرعی: خیر؛ ترک و نپرداختن زکاتِ واجبِ متوفی جایز نیست.
-
از نگاه قانون مدنی آلمان: بلی؛ اگر زکات به حیث یک دین رسمی ثبت نشده باشد و وارثین در مورد پرداخت آن همنظر نباشند، از دید قانون میتوانند آن را نپردازند.
در اینجا اختلاف و فاصله میان نظام حقوقی عرفی (مدنی) و فقه اسلامی به خوبی آشکار میشود.
خلاصه
به طور خلاصه، از دیدگاه شریعت اسلامی، زکاتِ معوقه یکی از دیون واجب میت است و باید پیش از تقسیم ترکه میان وارثین، از آن کسر شود.
اما در آلمان، این کار به صورت خودکار و قانونی انجام نمیپذیرد و وابسته به این موارد است که:
-
آیا وصیتنامه معتبر وجود دارد یا نه،
-
آیا وارثین به پرداخت زکات رضایت دارند یا نه،
-
و آیا نیت متوفی برای پرداخت زکات قابل اثبات است یا نه.
به همین دلیل به مسلمانان مقیم آلمان توصیه میشود که چنین حقوق و تعهدات دینی – مانند زکاتهای پرداختنشده – را به طور واضح و مکتوب در وصیت رسمی خود ذکر نمایند تا از بروز اختلاف و ضایع شدن این حقوق جلوگیری شود.
* تیم نویسندگان و ویراستاران این وبسایت تلاش میکند بر اساس تحقیق گسترده و مراجعه به منابع مختلف، معلومات دقیق و قابل اعتماد ارائه نماید. با آنهم، امکان دارد اشتباهاتی رخ بدهد یا بخشی از معلومات به صورت کامل تأیید نشده باشد. بنابراین، معلومات مندرج در مقالات را صرفاً یک مرجع ابتدایی بدانید و برای گرفتن معلومات نهایی و رسمی، همیشه به ادارات و مراجع ذیصلاح مراجعه نمایید.
