ازدواج با بیش از یک زن در یک‌زمان در آلمان

ازدواج با بیش از یک زن در یک وقت در آلمان

موقف حقوقی، پیامدها و نبود استثناها

 

ازدواج با بیش از یک زن در یک زمان، که در فقه اسلامی معمولاً «تعدد زوجات» یا «چندهمسری» گفته می‌شود، در بعضی کشورها به دلیل باورهای دینی یا فرهنگی مجاز است.

اما در آلمان، که نظام حقوق مدنی آن بر مساوات و سکولاریسم بنا شده است، این نوع ازدواج به‌صورت صریح ممنوع بوده و خلاف نظم حقوقی کشور دانسته می‌شود.

 

در این مقاله، به شکل روشن به وضعیت حقوقی چندهمسری در آلمان، پیامدهای آن و فرق میان ازدواج چندهمسری ثبت‌شده در خارج و ازدواجی که در داخل آلمان به رسمیت شناخته می‌شود، می‌پردازیم.

موقف قانونی در آلمان چگونه است؟

بر اساس قانون مدنی آلمان (Bürgerliches Gesetzbuch – BGB):

• هیچ شخص نمی‌تواند در یک وقت، بیش از یک ازدواج رسمی داشته باشد.

• هر کوششی برای بستن ازدواج دوم، در حالی که ازدواج اول هنوز برقرار است، از نظر حقوقی باطل است و به‌عنوان ازدواج معتبر شناخته نمی‌شود.

متن صریح قانون:

§ 1306 BGB – Verbot der Doppelehe (ممنوعیت ازدواج مضاعف)

 

«Eine Ehe darf nicht geschlossen werden, wenn bereits eine Ehe oder eine Lebenspartnerschaft besteht.»

یعنی: «وقتی قبلاً یک ازدواج یا همزیستی ثبت‌شده وجود داشته باشد، ازدواج جدید نمی‌تواند بسته شود.»

 

آیا قانون آلمان تعدد زوجات را مجازات می‌کند؟

بله، اما با تفکیک:

• اگر کسی در داخل آلمان هنگام موجود بودن یک ازدواج معتبر، برای ازدواج دوم اقدام کند، این ازدواج دوم از نظر حقوق آلمان باطل است.

• این ازدواج در Standesamt (ادارهٔ ثبت احوال و ازدواج) ثبت نمی‌شود و هیچ اثر قانونی مثل نفقه، ارث یا بیمهٔ اجتماعی ندارد.

• اگر در جریان این ازدواج دوم، از اسناد جعلی یا معلومات نادرست در برابر مقام‌های آلمانی استفاده شود، شخص می‌تواند تحت پیگرد جزایی قرار گیرد؛ مثلاً به اتهام تقلب، جعل سند یا ارایهٔ معلومات غلط.

در مقابل:

• اگر ازدواج دوم در خارج، مطابق قانون کشور مبدأ، به صورت رسمی بسته شده باشد،

•  

  اما شخص در آلمان قبلاً یک ازدواج رسمی و به رسمیت شناخته‌شده دارد،

  در این صورت ازدواج دوم در آلمان مورد اعتراف حقوقی قرار نمی‌گیرد.

   

اگر ازدواج دوم در کشوری انجام شده باشد که چندهمسری در آن مجاز است چه می‌شود؟

در چنین حالات، آلمان اصل نظم عمومی (Ordre public) را تطبیق می‌کند. این اصل می‌گوید:

«هیچ رابطهٔ حقوقی خارجی که به‌طور واضح با اصول بنیادی نظام حقوقی آلمان در تضاد باشد، در آلمان به رسمیت شناخته نمی‌شود.»

بنابراین:

• حتی اگر ازدواج دوم در کشور مبدأ (مانند سوریه، عراق، مراکش و…) از نگاه قانون آن کشور و از نگاه شرعی معتبر باشد،

• در آلمان به‌عنوان ازدواج دوم قبول نمی‌شود.

نتیجهٔ عملی:

• این ازدواج دوم در مسایل اقامت، مالیات، بیمهٔ اجتماعی و ارث، از طرف مقامات آلمانی نادیده گرفته می‌شود.

پیامدهای حقوقی تعدد زوجات در آلمان چیست؟

آیا استثنایی در قانون وجود دارد؟

خیر.

قانون آلمان برای چندهمسری هیچ نوع استثنایی پیش‌بینی نکرده است:

• نه دلایل دینی،

• نه روایات فرهنگی،

• و نه این‌که ازدواج دوم در کشور دیگری قانونی باشد،

هیچ‌کدام سبب نمی‌شود که ازدواج دوم در آلمان مورد اعتراف قرار گیرد.

حتا مسلمانانی که آزادی کامل دینی در آلمان دارند، نمی‌توانند ازدواج دوم را به‌صورت مدنی ثبت کرده و برای آن نفقه، ارث، اقامت یا بیمهٔ قانونی مطالبه کنند.

آیا ممکن است شخص از نگاه قانون جزایی مجازات شود؟

 

صرف این‌که کسی در کشور مبدأ دو ازدواج دارد، در آلمان به‌خودی‌خود باعث مجازات نمی‌شود،

تا زمانی که او سعی نکند از ازدواج دوم در نظام حقوقی آلمان استفاده کند.

 

اما اگر:

• به اداره‌های آلمانی معلومات غلط داده شود،

• یا از ازدواج دوم برای گرفتن اقامت، کمک‌های اجتماعی یا امتیازات مالیاتی استفاده گردد،

در این صورت ممکن است مواد قانون اقامت (Aufenthaltsgesetz – AufenthG) و قانون جزا (Strafgesetzbuch – StGB) در مورد تقلب، جعل و استفادهٔ ناروا از خدمات عمومی تطبیق شود.

نمونهٔ عملی

 

مردی سوری در آلمان زنده‌گی می‌کند و در این‌جا به صورت رسمی با یک زن ازدواج کرده است.

او به سوریه می‌رود و مطابق شریعت اسلامی با زن دومی ازدواج می‌کند و بعد دوباره به آلمان برمی‌گردد.

سپس می‌خواهد برای الحاق خانوادهٔ همسر دوم (لمّ شمل) درخواست بدهد.

 

نتیجه در آلمان:

• درخواست الحاق خانواده برای همسر دوم رد می‌شود؛

• مقامات آلمان او را از نگاه حقوقی فقط شوهر یک زن می‌دانند؛ همان همسری که ازدواجش در آلمان ثبت شده است؛

• ازدواج دوم نه در Standesamt ثبت می‌شود و نه برای اقامت، مالیات، ارث یا نفقه اثر حقوقی دارد.

خلاصهٔ سوال و جواب

اصطلاحات مهم حقوقی (آلمانی):

جمع‌بندی

 

چندهمسری، هرچند در برخی جوامع و نظام‌های حقوقی امری معمول یا مشروع باشد، با نظام حقوق مدنی آلمان در تضاد آشکار قرار دارد.

در آلمان، ازدواج با بیش از یک همسر ممنوع است، به رسمیت شناخته نمی‌شود و حتا اگر در بیرون از کشور نیز به طور رسمی انجام شده باشد، در داخل آلمان از نگاه حقوق مدنی بی‌اثر است.

 

 

هر کس که در آلمان زنده‌گی می‌کند، باید بداند که در موضوعات ازدواج، لمّ شمل، نفقه و ارث، فقط یک ازدواج یک‌همسری از طرف قانون محافظت می‌شود.

رعایت قوانین داخلی شرط اساسی یک زنده‌گی قانونی، با ثبات و بدون مشکل در آلمان است.

 

---

تیم نویسنده‌گان و ویراستاران این وب‌سایت تلاش می‌کند بر بنیاد تحقیق گسترده و استفاده از منابع متعدد، معلومات دقیق و قابل اعتماد در اختیار خواننده‌گان بگذارد. با وجود این کوشِش، همیشه امکان اشتباه، نقص یا تغییرات حقوقی وجود دارد. از این‌رو، لطفاً این متن را تنها یک رهنمای اولیه بدانید و برای دریافت معلومات قطعی، تازه و لازم‌الاجرا، حتماً به ادارات رسمی و مشاوران حقوقی متخصص مراجعه نمایید.