پیوستن همسر (زن) به شوهر دارای اقامت دائم در آلمان

مقدمه

اجازه اقامت دائم (Niederlassungserlaubnis یا Daueraufenthalt-EU) به دارنده خود ثبات و امنیت بلندمدت در آلمان می‌دهد، اما به این معنا نیست که پیوستن همسر روندی خودکار و صرفاً اداری باشد. در این نوع پیوستن خانوادگی، قانون ترکیبی ظریف از حق زندگی خانوادگی از یک سو و اصل خودکفایی مالی از سوی دیگر را در نظر می‌گیرد.

۱. مبنای حقوقی

در این وضعیت، پیوستن همسر بر اساس مواد ۲۷، ۲۹ و ۳۰ قانون اقامت آلمان (Aufenthaltsgesetz – AufenthG) انجام می‌شود. مطابق ماده ۳۰، اداره امور اتباع خارجی (Ausländerbehörde) موظف است در صورت تحقق سه شرط اساسی، اجازه اقامت برای همسر را صادر کند: هر دو همسر دست‌کم هجده سال داشته باشند، آشنایی پایه با زبان آلمانی در سطح A1 اثبات شود، و شوهرِ مقیم آلمان دارای Niederlassungserlaubnis یا Daueraufenthalt-EU و همچنین محل سکونت و درآمد کافی باشد. (Buzer)

۲. شروط پیش از صدور ویزا

این شروط در عمل یعنی چه؟

• سن: هر دو همسر باید هجده سال تمام را به پایان رسانده باشند.

• ازدواج ثبت‌شده: عقد ازدواج رسمی که به طور قانونی ثبت شده است، همراه با تأییدهای لازم و ترجمه آلمانی.

• مدرک زبان A1: گواهی زبان از مؤسساتی مانند Goethe، telc یا ÖSD. در صورتی که یادگیری زبان به دلیل شرایط پزشکی ممکن نباشد، یا اگر شوهر پژوهشگر باشد، کارت آبی اتحادیه اروپا (Blue Card EU) داشته باشد، یا تبعه یکی از کشورهای معاف از این شرط باشد، همسر می‌تواند از شرط زبان معاف شود. (Integrationsbeauftragte | Startseite)

• هویت: گذرنامه معتبر برای همسر متقاضی و کپی تأییدشده گذرنامه شوهر.

• مسکن: قرارداد اجاره یا سند مالکیت که «فضای مسکونی کافی» را نشان دهد (به طور راهنما حدود دوازده مترمربع برای هر فرد بزرگسال).

• درآمد: درآمد ثابت خانوار باید هزینه‌های زندگی و بیمه درمانی را پوشش دهد، بدون آن‌که نیاز به دریافت کمک‌های اجتماعی مانند Bürgergeld باشد.

بر خلاف پیوستن به همسر دارای تابعیت آلمانی، تأمین مخارج زندگی و مسکن در حالتی که شوهر دارای اقامت دائم است، شرطی قانونی و غیرقابل چشم‌پوشی به شمار می‌آید.

۳. مدارک معمول مورد نیاز در سفارت

• فرم درخواست ویزای ملی (رده D) تکمیل و امضا شده.

• گذرنامه معتبر همسر متقاضی به همراه کپی‌ها.

• اصل عقدنامه یا سند ازدواج، با تأییدهای لازم و ترجمه آلمانی.

• مدرک زبان A1 یا مستنداتی که دلیل معافیت از این شرط را نشان دهد.

• مدرک محل سکونت شوهر در آلمان (گواهی ثبت آدرس – Meldebescheinigung – به همراه قرارداد اجاره یا سند مالکیت).

• سه فیش حقوقی اخیر یا برگۀ مالیات سالانه جدید.

• بیمه درمانی سفر تا زمانی که کارت اقامت الکترونیکی (eAT) صادر شود. (Integrationsbeauftragte | Startseite)

فهرست دقیق مدارک می‌تواند از یک نمایندگی دیپلماتیک تا نمایندگی دیگر متفاوت باشد؛ بنابراین باید پیش از رزرو وقت، وب‌سایت سفارت یا کنسولگری مربوطه با دقت بررسی شود.

۴. روند کار، گام‌به‌گام

• رزرو وقت آنلاین در سفارت یا کنسولگری آلمان در کشور محل اقامت.

• حضور در موعد تعیین‌شده و تحویل پرونده؛ پرونده به صورت الکترونیکی به اداره امور اتباع خارجی (Ausländerbehörde) در محل سکونت شوهر در آلمان ارسال می‌شود.

• مدت بررسی، بسته به حجم کاری سفارت و اداره مربوطه، معمولاً بین هشت تا بیست‌وچهار هفته است.

• پس از موافقت، ویزای ملی الحاق خانواده، معمولاً با اعتبار سه‌ماهه، صادر و تحویل داده می‌شود.

• حداکثر ظرف چهارده روز پس از ورود به آلمان، ثبت آدرس در اداره ثبت ساکنان (Anmeldung) الزامی است.

• سپس در وقت تعیین‌شده، مراجعه به Ausländerbehörde برای دریافت کارت اقامت الکترونیکی (eAT) انجام می‌شود؛ مدت اعتبار نخستین کارت بسته به ایالت معمولاً بین یک تا سه سال است.

۵. حقوق پس از ورود

• کار: بر روی کارت اقامت معمولاً عبارت «Erwerbstätigkeit gestattet» درج می‌شود که به این معنا است همسر می‌تواند بلافاصله کار خود را آغاز کند.

• بیمه درمانی: داشتن بیمه درمانی اجباری است؛ همسر می‌تواند در قالب بیمه خانوادگی در بیمه درمانی قانونی تحت پوشش قرار گیرد یا بیمه مستقل (قانونی یا خصوصی) تهیه کند.

• ادغام و زبان: اداره امور اتباع خارجی می‌تواند متقاضی را به شرکت در دوره ادغام (Integrationskurs) ملزم کند.

• سفر در حوزه شنگن: امکان سفر به کشورهای حوزه شنگن تا نود روز در هر دوره صد و هشتاد روزه، خارج از آلمان، وجود دارد.

۶. از اقامت موقت تا اقامت دائم و سپس تابعیت

• اقامت دائم (Niederlassungserlaubnis) برای همسر

  • شرط زمانی: سه سال اقامت قانونی در آلمان همراه با تداوم زندگی مشترک زناشویی (مطابق ماده ۹ بند ۲ همراه با ماده ۲۸ بند ۲ قانون اقامت).

  • سایر شرایط: تسلط به زبان آلمانی در سطح B1، تأمین مستقل یا مشترک هزینه‌های زندگی، و پرداخت دست‌کم سی‌وشش ماه حق بیمه بازنشستگی.

• دریافت تابعیت آلمان (Einbürgerung)

  • شرط زمانی: هشت سال اقامت معمول و قانونی، با امکان کاهش به شش سال در صورت ادغام و مشارکت ویژه و قابل توجه.

  • سایر شرایط: زبان آلمانی در سطح B1، تأمین هزینه‌های زندگی، نداشتن سوابق کیفری جدی، و قبولی در آزمون تابعیت.

۷. مقایسه کوتاه با پیوستن به همسر دارای تابعیت آلمانی

• درآمد و مسکن:

  • در صورت داشتن همسر آلمانی، این موضوع به همان شکل به عنوان شرط صریح قانونی تعیین نشده است.

  • در صورت داشتن همسر دارای اقامت دائم، داشتن درآمد و مسکن کافی شرط قانونی و الزامی است.

• مهارت زبان پیش از ورود (A1):

  • در هر دو حالت، اصل بر داشتن دانش پایه زبان آلمانی در سطح A1 است، با معافیت‌های مشابه در شرایط خاص.

• مسیر دریافت اقامت دائم:

  • در هر دو وضعیت، اصل بر امکان دریافت اقامت دائم پس از حدود سه سال است؛ با این تفاوت که در حالت شوهر دارای اقامت دائم، شروط مالی معمولاً سخت‌گیرانه‌تر است.

• مبنای قانونی:

  • پیوستن به همسر آلمانی: ماده ۲۸ قانون اقامت (AufenthG).

  • پیوستن به همسر دارای اقامت دائم از کشورهای ثالث: ماده ۳۰ قانون اقامت (AufenthG).

۸. رد درخواست و راه‌های اعتراض

• ارائه درخواست تجدیدنظر (Remonstration) نزد سفارت یا کنسولگری آلمان ظرف یک ماه از تاریخ دریافت نامه رد، همراه با مدارک تکمیلی.

• در صورت تأیید رد درخواست، امکان طرح دعوای اداری نزد دادگاه اداری برلین ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم مربوط به تجدیدنظر وجود دارد.

• پس از رفع نواقص (برای مثال ارائه قرارداد اجاره یا مدرک زبان)، می‌توان دوباره درخواست جدید ارائه کرد.

۹. پرسش‌های متداول (FAQ)

•  

  آیا حتماً باید قرارداد اجاره به نام شوهر باشد؟

  قرارداد مشترک کافی است، یا این‌که صاحب‌خانه به صورت کتبی اعلام کند که همسر نیز اجازه سکونت در آن آدرس را دارد.

   

•  

  «درآمد کافی» یعنی چه مقدار؟

  به عنوان یک قاعده سرانگشتی، مجموع درآمد خالص خانوار باید دست‌کم در حدود مبلغ پایه Bürgergeld برای خانواده به‌اضافه اجاره متعارف منطقه شما باشد؛ در این محاسبه، مالیات و حق بیمه‌های اجتماعی نیز در نظر گرفته می‌شود.

   

•  

  آیا مرخصی والدینی و کمک‌هزینه آن (Elterngeld) به عنوان درآمد محسوب می‌شود؟

  بله، در صورتی که واقعاً پرداخت شود و در مجموع به پوشش هزینه‌های زندگی کمک کند، می‌تواند جزئی از درآمد به شمار آید.

   

•  

  آیا شرط داشتن مدرک A1 پس از ورود به آلمان از بین می‌رود؟

  در برخی موارد استثنایی، اداره امور اتباع خارجی می‌تواند اجازه پیوستن را صادر کند تا یادگیری زبان در آلمان انجام شود، اما این موضوع به تصمیم موردی و اختیار همان اداره بستگی دارد.

   

•  

  اگر زندگی مشترک پیش از سه سال تمام شود، چه اتفاقی برای اقامت می‌افتد؟

  در برخی شرایط، امکان ادامه اقامت وجود دارد؛ برای مثال اگر همسر دست‌کم دو سال در آلمان زندگی کرده باشد یا فرزند مشترک خردسال وجود داشته باشد. در این حالت، دوباره باید توانایی تأمین هزینه‌های زندگی به صورت مستقل اثبات شود.

   

نتیجه‌گیری

پیوستن همسر به شوهر دارای اقامت دائم در آلمان، میان حمایت از نهاد خانواده و ضرورت خودکفایی مالی تعادل برقرار می‌کند. اگر مدارک از قبل آماده شود، مسکن و تأمین مالی به‌درستی برنامه‌ریزی شود و شرط زبان به‌موقع برآورده گردد، این روند پیچیده به مسیری قابل پیش‌بینی برای رسیدن به ثبات، اقامت دائم و در گام بعدی احتمالاً تابعیت آلمان تبدیل خواهد شد. کلید موفقیت، برنامه‌ریزی زودهنگام و پیگیری دقیق هر مرحله اداری است تا خانواده بتواند زیر یک سقف در آلمان در کنار هم زندگی کند.

منابع: BAMF – «Nachzug zu Drittstaatsangehörigen»، تاریخ ۱ مارس ۲۰۲۴؛ متن یکپارچه ماده ۳۰ قانون اقامت آلمان (AufenthG) پس از اصلاحات ۲۵ اکتبر ۲۰۲۴؛ وب‌سایت کمیسر دولت فدرال در امور مهاجرت و ادغام با بخش «Familienzusammenführung». (Buzer, Integrationsbeauftragte | Startseite)

گروه نویسندگان و سردبیران در وب‌سایت lak24 با دقت بسیار و بر پایه جست‌وجوی گسترده و استفاده از منابع متعدد، تلاش می‌کند اطلاعات درست و به‌روز در اختیار خوانندگان قرار دهد. با این حال، احتمال بروز خطا یا تغییر برخی جزئیات همیشه وجود دارد و بعضی اطلاعات ممکن است قطعی نباشد. بنابراین، مطالب این مقاله باید به عنوان راهنمای اولیه در نظر گرفته شود و برای دریافت اطلاعات قطعی و الزام‌آور، همواره باید مستقیماً با مراجع و نهادهای مسئول در ارتباط باشید.