پیوستن زن به شوهر دارای اقامت دایمی در آلمان

مقدمه

اجازۀ اقامت دایمی (Niederlassungserlaubnis یا Daueraufenthalt-EU) برای دارنده‌اش یک وضعیت باثبات و درازمدت در آلمان فراهم می‌سازد، اما این به آن معنا نیست که پیوستن همسر به شکل خودکار و صرفاً به صورت یک تشریفات اداری انجام شود. در عمل، پیوستن خانوادگی به شخصی که اقامت دایمی دارد، بر پایه توازنی ظریف میان حق زنده‌گی خانوادگی و اصل تأمین مستقل مصارف زنده‌گی تنظیم شده است.

۱. مبنای حقوقی

در این حالت، پیوستن زن به شوهر بر اساس مواد ۲۷، ۲۹ و ۳۰ قانون اقامت آلمان (Aufenthaltsgesetz – AufenthG) صورت می‌گیرد. مطابق ماده ۳۰، اداره امور خارجی‌ها (Ausländerbehörde) مکلف است در صورتی که سه شرط اساسی برآورده شود، برای همسر اجازه اقامت صادر کند: هر دو همسر حداقل هجده سال داشته باشند، آشنایی ابتدایی با زبان آلمانی در سطح A1 ثابت شده باشد و شوهر مقیم آلمان دارای Niederlassungserlaubnis یا Daueraufenthalt-EU و هم‌چنان مسکن و درآمد کافی باشد. (Buzer)

۲. شرایط قبل از صدور ویزا

این شرایط در عمل چه معنی دارد؟

• سن: هر دو همسر باید هجده ساله یا بزرگ‌تر باشند.

• ازدواج ثبت‌شده: عقد رسمی ازدواج که به طور قانونی ثبت شده است، با تأییدهای لازم و ترجمه آلمانی.

• سند زبان A1: تصدیق‌نامه زبان از مؤسساتی مانند Goethe، telc یا ÖSD. در صورتی که یادگیری زبان به دلیل مشکلات صحی ممکن نباشد، یا اگر شوهر پژوهشگر باشد، کارت آبی اتحادیه اروپا داشته باشد یا تبعه یکی از کشورهای معاف از این شرط باشد، همسر می‌تواند از شرط زبان معاف گردد. (Integrationsbeauftragte | Startseite)

• هویت: پاسپورت معتبر برای زن متقاضی و کاپی تصدیق‌شده پاسپورت شوهر.

• مسکن: قرارداد کرایه یا سند ملک که «جای بودوباش کافی» را نشان دهد (به صورت رهنما تقریباً دوازده مترمربع برای هر فرد بزرگ‌سال).

• عاید: عاید ثابت خانواده باید مصارف زنده‌گی و بیمۀ صحی را پوشش دهد، بدون آن‌که نیاز به دریافت کمک‌های اجتماعی مانند Bürgergeld باشد.

برخلاف پیوستن به همسر دارای تابعیت آلمانی، تأمین مصارف زنده‌گی و مسکن در حالتی که شوهر دارای اقامت دایمی است، یک شرط قانونی و غیرقابل چشم‌پوشی به شمار می‌رود.

۳. اسناد معمول مورد نیاز در سفارت

• فورم درخواست ویزای ملی (کتگوری D) که به طور کامل خانه‌پری و امضا شده باشد.

• پاسپورت معتبر زن متقاضی همراه با کاپی‌ها.

• اصل نکاح‌نامه یا سند ازدواج با تأییدهای لازم و ترجمه آلمانی.

• سند زبان A1 یا مدارکی که دلیل معافیت از این شرط را نشان بدهد.

• سند نشان‌دهندۀ محل بودوباش شوهر در آلمان (گواهی ثبت آدرس – Meldebescheinigung – همراه با قرارداد کرایه یا سند ملک).

• سه بل معاش اخیر یا برگه مالیات سالانه جدید.

• بیمۀ صحی سفر تا زمانی که کارت اقامت الکترونیکی (eAT) صادر شود. (Integrationsbeauftragte | Startseite)

لست دقیق اسناد می‌تواند از یک نمایندگی دیپلماتیک تا نمایندگی دیگر فرق داشته باشد؛ به همین دلیل، قبل از گرفتن وقت باید وب‌سایت سفارت یا قونسلگری مربوطه با دقت بررسی شود.

۴. روند کار، گام‌به‌گام

• گرفتن وقت آنلاین در سفارت یا قونسلگری آلمان در کشور محل اقامت.

• حضور در موعد تعیین‌شده و تسلیم کردن دوسیه؛ این دوسیه به شکل برقی به اداره امور خارجی‌ها (Ausländerbehörde) در محل بودوباش شوهر در آلمان ارسال می‌شود.

• مدت بررسی بسته به حجم کار سفارت و اداره مربوطه معمولاً بین هشت تا بیست‌وچهار هفته است.

• پس از موافقه، ویزای ملی برای پیوستن خانواده، معمولاً با اعتبار سه‌ماهه، صادر و تسلیم می‌شود.

• حداکثر تا چهارده روز بعد از ورود به آلمان، ثبت آدرس در ادارۀ ثبت نفوس (Anmeldung) ضروری است.

• سپس در وقت تعیین‌شده، مراجعه به Ausländerbehörde برای گرفتن کارت اقامت الکترونیکی (eAT) انجام می‌شود؛ اولین مهلت اعتبار این کارت بسته به ایالت معمولاً بین یک تا سه سال است.

۵. حقوق بعد از ورود

• کار: در کارت اقامت معمولاً عبارت «Erwerbstätigkeit gestattet» درج می‌شود؛ به این معنی که زن می‌تواند فوراً کار خود را آغاز کند.

• بیمۀ صحی: داشتن بیمۀ صحی اجباری است؛ همسر می‌تواند در چوکات بیمۀ خانوادگی تحت پوشش بیمۀ صحی دولتی قرار گیرد یا بیمۀ مستقل دولتی یا خصوصی بگیرد.

• ادغام و زبان: اداره امور خارجی‌ها می‌تواند متقاضی را به شرکت در کورس ادغام (Integrationskurs) مکلف سازد.

• سفر در منطقۀ شنگن: امکان سفر به کشورهای منطقۀ شنگن تا نود روز در هر دورۀ صد و هشتاد روزه، خارج از آلمان، وجود دارد.

۶. از اقامت موقت تا اقامت دایمی و سپس تابعیت

• اقامت دایمی (Niederlassungserlaubnis) برای همسر

  • شرط زمانی: سه سال اقامت قانونی در آلمان همراه با دوام زنده‌گی مشترک زناشویی (مطابق ماده ۹ فقره ۲ همراه با ماده ۲۸ فقره ۲ قانون اقامت).

  • شرایط دیگر: دانستن زبان آلمانی در سطح B1، تأمین مستقل یا مشترک مصارف زنده‌گی و پرداخت حداقل سی‌وشش ماه حق بیمۀ تقاعد.

• گرفتن تابعیت آلمان (Einbürgerung)

  • شرط زمانی: هشت سال اقامت معمول و قانونی، با امکان کاهش به شش سال در صورت ادغام و مشارکت برجسته.

  • شرایط دیگر: زبان آلمانی در سطح B1، تأمین مصارف زنده‌گی، نداشتن سوابق جدی جزایی و موفقیت در امتیان تابعیت.

۷. مقایسه کوتاه با پیوستن به همسر دارای تابعیت آلمانی

• عاید و مسکن:

  • در صورت داشتن همسر آلمانی، این موضوع به همان صورت به عنوان یک شرط صریح قانونی تنظیم نشده است.

  • در صورت داشتن همسر دارای اقامت دایمی، داشتن عاید و مسکن کافی یک شرط قانونی و الزامی است.

• مهارت زبان قبل از ورود (A1):

  • در هر دو حالت، اصل بر داشتن دانش ابتدایی زبان آلمانی در سطح A1 است، با معافیت‌های مشابه در شرایط خاص.

• مسیر دریافت اقامت دایمی:

  • در هر دو وضعیت، در اصل امکان گرفتن اقامت دایمی بعد از حدود سه سال وجود دارد؛ در حالت شوهر دارای اقامت دایمی، شرایط مالی معمولاً سخت‌گیرانه‌تر است.

• مبنای قانونی:

  • پیوستن به همسر آلمانی: ماده ۲۸ قانون اقامت (AufenthG).

  • پیوستن به همسر دارای اقامت دایمی از کشورهای ثالث: ماده ۳۰ قانون اقامت (AufenthG).

۸. رد درخواست و راه‌های اعتراض

• سپردن درخواست بازنگری (Remonstration) نزد سفارت یا قونسلگری آلمان در ظرف یک ماه بعد از دریافت نامۀ رد، همراه با اسناد تکمیلی.

• در صورت تأیید رد درخواست، امکان اقامۀ دعوای اداری در محکمه اداری برلین در ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم در مورد Remonstration وجود دارد.

• بعد از رفع نواقص (برای مثال ارائه قرارداد کرایه یا سند زبان)، می‌توان دوباره درخواست تازه ارایه کرد.

۹. پرسش‌های معمول (FAQ)

•  

  آیا قرارداد کرایه حتماً باید به نام شوهر باشد؟

  قرارداد مشترک کافی است، یا این‌که مالک خانه به صورت کتبی تأیید کند که زن نیز اجازه زنده‌گی در آن آدرس را دارد.

   

•  

  «عاید کافی» یعنی چه اندازه؟

  به گونه قاعدۀ سرانگشتی، عاید خالص خانواده باید حداقل در حدود مبلغ معیار Bürgergeld برای خانواده به اضافه کرایۀ معمول در منطقۀ شما باشد؛ در این حساب، مالیات و حق بیمه‌های اجتماعی نیز در نظر گرفته می‌شود.

   

•  

  آیا رخصتی والدینی و کمک‌هزینۀ آن (Elterngeld) به عنوان عاید حساب می‌شود؟

  بلی، در صورتی که واقعاً پرداخت شود و در مجموع برای پوشش مصارف زنده‌گی کمک کند، می‌تواند جزئی از عاید به حساب آید.

   

•  

  آیا شرط داشتن سند زبان A1 بعد از ورود به آلمان از بین می‌رود؟

  در برخی موارد استثنایی، اداره امور خارجی‌ها می‌تواند اجازه پیوستن را با این هدف صادر کند که یادگیری زبان در آلمان انجام شود، اما این امر به تصمیم موردی همان اداره بستگی دارد.

   

•  

  اگر زنده‌گی مشترک پیش از سه سال پایان یابد، سرنوشت اقامت چه می‌شود؟

  در بعضی شرایط، امکان ادامه اقامت وجود دارد؛ برای مثال اگر همسر حداقل دو سال در آلمان زنده‌گی کرده باشد یا طفل مشترک خوردسال موجود باشد. در این حالت، باید دوباره توانایی تأمین مستقل مصارف زنده‌گی ثابت شود.

   

نتیجه‌گیری

پیوستن زن به شوهر دارای اقامت دایمی در آلمان میان حمایت از نهاد خانواده و ضرورت خودکفایی مالی تعادل برقرار می‌سازد. اگر اسناد به موقع آماده شود، مسکن و امکانات مالی درست برنامه‌ریزی گردد و شرط زبان در وقت مناسب برآورده شود، این روند پیچیده می‌تواند به یک مسیر قابل پیش‌بینی برای رسیدن به ثبات، اقامت دایمی و در گام بعدی احتمالاً تابعیت آلمان تبدیل شود. کلید موفقیت، برنامه‌ریزی به‌موقع و پیگیری دقیق هر گام اداری است تا خانواده بتواند زیر یک سقف در آلمان در کنار هم زنده‌گی کند.

منابع: BAMF – «Nachzug zu Drittstaatsangehörigen»، تاریخ اول مارچ ۲۰۲۴؛ متن یک‌پارچه مادۀ ۳۰ قانون اقامت آلمان (AufenthG) بعد از اصلاحات ۲۵ اکتوبر ۲۰۲۴؛ وب‌سایت کمیشنر حکومت فدرال در امور مهاجرت و ادغام، بخش «Familienzusammenführung». (Buzer, Integrationsbeauftragte | Startseite)

گروه نویسنده‌گان و همکاران در وب‌سایت lak24 تلاش می‌کنند بر بنیاد جست‌وجوی گسترده و استفاده از منابع متعدد، معلومات دقیق و تا حد امکان به‌روز در اختیار خواننده‌گان قرار دهند. با وجود این، احتمال بروز اشتباه یا تغییر برخی جزئیات همیشه وجود دارد و بعضی معلومات شاید به طور کامل تثبیت‌شده نباشد. بنابر آن، مطالب این مقاله باید به عنوان یک راهنمای ابتدایی در نظر گرفته شود و برای دریافت معلومات قطعی و قابل الزام، همواره باید مستقیماً با مراجع و نهادهای مسئول تماس گرفته شود.