دفن مسلمان در آلمان
مقدمه
دفن یکی از مهمترین مناسک در دین اسلام است و نشانه احترام و حرمت به متوفی به حساب میآید. طبق باورهای اسلامی، برای دفن مسلمان باید مجموعهای از احکام و آداب مشخص رعایت شود تا کرامت جنازه حفظ گردد. در آلمان، قوانین محلی مربوط به تدفین گاهی با این آداب دینی سازگار نیست و به همین دلیل آگاهی دقیق از چگونگی برخورد با این موضوع حساس اهمیت دارد.
این مقاله به آداب دفن اسلامی در آلمان میپردازد؛ از جمله قوانین محلی، مصارف جنازه، نقش سازمانها و انجمنهای اسلامی در حمایت از خانوادهها در این زمانهای دشوار، و همچنان به حقوق خانوادهها و نکات مالیاتی مربوط به مصارف جنازه اشاره میکند.
آداب و مناسک مربوط به دفن
مراسم اسلامی دفن با غسل میت شروع میشود. در این مرحله، جنازه با آب پاک شسته شده و سپس در یک کفن سفید و ساده به نام کفن (Kafān) پیچانده میشود. این کفن نماد سادگی و فروتنی است و نشان میدهد که متوفی بدون زیور و تجمل به خاک سپرده میشود.
طبق سنت اسلامی، بهتر است دفن در اسرع وقت انجام گردد؛ معمولاً در ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از وفات. اما در آلمان، طی مراحل رسمی و اداری – مثل گرفتن تصدیق فوت و اجازه دفن – ممکن است وقتگیر باشد و همین موضوع گاهی با این توصیه دینی در تضاد قرار میگیرد.
قوانین مربوط به دفن اسلامی در آلمان
قوانین تدفین در آلمان در همه موارد با آداب سنتی اسلامی همخوانی ندارد. در بیشتر ایالتها طبق قانون، دفن در تابوت (Sargpflicht) الزامی است. این موضوع با سنت اسلامی که دفن در کفن و بهطور مستقیم در خاک را ترجیح میدهد، در تعارض قرار میگیرد.
با آنهم، در برخی گورستانها بخشهای مخصوص مسلمانان یا استثناهایی وجود دارد که در آنها دفن در کفن یا استفاده از تابوتهای بسیار ساده ممکن میباشد.
همچنان لازم است که متوفی در قبر رو به قبله دفن شود؛ به این معنا که صورت او بهطرف کعبه در مکه (Mekka) قرار گیرد. شیوه عملی کردن این موضوع بسته به مقررات و امکانات هر گورستان فرق میکند.
بعد از ختم مراسم، قبر بسته میشود؛ معمولاً اول تختههای چوبی روی جنازه گذاشته شده، سپس قبر با خاک پُر میگردد.
مصارف جنازه و هزینههای دفن
مصارف جنازه (Beerdigungskosten) در بسیاری موارد شبیه هزینههای دفن عادی در آلمان است، ولی به دلیل اجرای بعضی آداب اسلامی ممکن است کمی بلندتر باشد. از جمله مصارف معمول میتوان از موارد ذیل نام برد:
فیس یا حقالزحمه گورستان (Friedhofsgebühren)
قیمت تابوت، اگر استفاده از تابوت لازم باشد (Sargkosten)
فیس خدمات جنازه و شرکتهای کفن و دفن (Bestattungsdienstleistungen)
طبق گفته اتحادیه فدرالی متصدیان کفن و دفن آلمان (Bundesverband Deutscher Bestatter e.V.) بهتر است خانوادهها قبل از تصمیمگیری، یک تخمین یا آفر رسمی از مصارف دریافت کنند. میانگین هزینه یک دفن معمولی همراه با تابوت حدود ۱۸۰۰ یورو گفته میشود، اما بسته به شهر، نوع قبر و خدمات اضافی میتواند بیشتر هم باشد.
نقش سازمانها و انجمنهای اسلامی
در بسیاری از شهرها، انجمنها و مساجد اسلامی قطعات زمینی در گورستانها یا بخشهایی را مخصوص دفن مسلمانان خریداری یا کرایه میکنند. این کار برای خانوادههای مسلمان این امکان را فراهم میکند که متوفای خود را مطابق با احکام دینی به خاک بسپارند.
در چنین مواردی، معمولاً از خانوادهها یک مبلغ مشخص بهعنوان هزینه قبر گرفته میشود. بعضی انجمنها عضویت یا حقالاشتراک سالانه – مثلاً حدود ۹۰ یورو برای هر خانواده – در نظر میگیرند که خدمات اضافی مانند:
انتقال جنازه به کشور اصلی متوفی، یا
اجرای کامل مراسم دفن اسلامی در داخل آلمان
را شامل میشود. این نوع حمایتها برای تقویت حس همبستگی، مراقبت و همکاری در میان جامعه اسلامی بسیار مهم است.
چه کسی مصارف جنازه را میپردازد؟
در اکثر موارد، اقارب نزدیک مسوولیت تنظیم و برگزاری مراسم دفن و پرداخت مصارف مربوطه را برعهده دارند. طبق قوانین ایالتی آلمان، وارثان میتوانند از میراث چشمپوشی کنند، اما این کار آنها را همیشه از مسوولیت اخلاقی و در بعضی حالات قانونیِ تدارک یک دفن شایسته معاف نمیسازد.
حتی اگر میراث رد شود، ممکن است مصارف جنازه بهعنوان یک مکلفیت قانونی همچنان بر دوش خانواده بماند.
برخورد مالیاتی با مصارف جنازه
مصارف جنازه (Beerdigungskosten) در برخی حالات میتواند در اظهارنامه مالیاتی بهعنوان «مصارف فوقالعاده» (außergewöhnliche Belastungen) ثبت شود؛ بهخصوص اگر این مصارف بهطور قانونی اجباری بوده یا شخص به دلایل اخلاقی و وجدانی آنها را پرداخته باشد.
این کار میتواند باعث کاهش عاید مشمول مالیه گردد و در نتیجه بخشی از بار مالی خانواده را در ارتباط با هزینههای جنازه سبکتر بسازد.
خلاصه
دفن اسلامی در آلمان مستلزم رعایت همزمان احکام دینی و قوانین کشوری است. آشنایی با حقوق و مسوولیتها کمک میکند که خانوادهها مراسمی را تنظیم کنند که هم از نگاه شرعی درست باشد و هم با مقررات محلی در تضاد نباشد.
استفاده از کمک انجمنهای اسلامی، مشاوره حقوقی و خدمات شرکتهای تخصصی کفن و دفن میتواند در این وقت غمانگیز به خانوادهها یاری برساند تا با آرامش بیشتر و به شکلی شایسته با عزیز خود وداع کنند.
*تیم نویسندگان و ویراستاران وبسایت ما تلاش میکند با انجام تحقیق گسترده و رجوع به منابع مختلف، معلومات دقیق و قابل اعتماد در اختیار خوانندگان قرار دهد. با وجود این، احتمال دارد برخی معلومات ناتمام یا بهطور کامل تأیید نشده باشد. از این رو، لطفاً این مطالب را بهعنوان مرجع ابتدایی در نظر گرفته و برای معلومات قطعی و تازه، همیشه به ادارهها و مراجع رسمی و مسوول مراجعه نمایید.
