Almanya’da Müslümanların defni

Giriş

Defin, İslam’da en önemli dini ritüellerden biridir ve vefat eden kişiye gösterilmesi gereken saygının bir ifadesidir. İslami inanca göre, bir Müslümanın defni, cenazenin onurunu ve saygınlığını koruyan belirli kural ve uygulamalara bağlı kalmayı gerektirir. Almanya’da ise yerel defin ve mezarlık mevzuatı, bu dini uygulamalarla zaman zaman çelişebildiği için, bu hassas meselelerde nasıl hareket edileceğini iyi bilmek büyük önem taşır.
Bu yazı, Almanya’da İslami usullere uygun defin konusunu ele almakta; yerel hukuki düzenlemeleri, cenaze ve defin masraflarını, zor dönemlerde ailelere destek veren İslami kuruluşların rolünü açıklamaktadır. Ayrıca ailelerin haklarına ve cenaze giderlerinin vergi açısından nasıl değerlendirildiğine de değinilmektedir.

Definle ilgili İslami ritüeller

İslami defin süreci, cenazenin yıkanması (gusül) ile başlar. Bu aşamada vefat eden kişinin bedeni temiz suyla yıkanır ve ardından kefen (Kafān) adı verilen sade, beyaz bir bezle sarılır. Kefen, sadelik ve tevazuyu simgeler; Müslüman, gösterişten ve süsten uzak bir şekilde toprağa verilir.
İslam geleneğinde defnin mümkün olduğunca hızlı, ideal olarak ölümden ۲۴–۴۸ saat içerisinde yapılması tercih edilir. Ancak Almanya’da resmi işlemler – örneğin ölüm belgesinin düzenlenmesi ve defin izninin verilmesi – daha uzun sürebilir ve bu durum bazen dini açıdan arzu edilen hızlı definle çakışır.

Almanya’da İslami defni düzenleyen kurallar

Almanya’daki defin mevzuatı, her zaman İslami defin kurallarıyla tam olarak örtüşmez. Çoğu eyalette yürürlükte olan düzenlemelere göre, defin için tabut kullanımı (Sargpflicht) zorunludur. Bu durum, yalnızca kefenle ve doğrudan toprağa gömme esasına dayanan geleneksel İslami uygulamayla çelişir.
Buna rağmen, bazı mezarlıklarda Müslümanlara ayrılmış özel bölümler veya istisnai uygulamalar vardır. Bu alanlarda kefenle defin ya da çok sade tabut kullanımı mümkün olabilmektedir.

İslam’a göre cenazenin yüzünün Kâbe’ye, yani Mekke’ye (Mekka) dönük olacak şekilde defnedilmesi önemlidir. Bu şartın pratikte nasıl uygulandığı, mezarlığın ve belediyenin iç düzenlemelerine göre değişebilir.
Definden sonra mezar kapatılır; çoğu yerde önce tabut veya kefenin üzerine tahta kalaslar yerleştirilir, ardından mezar tamamen toprakla doldurulur.

Cenaze ve defin masrafları

Cenaze masrafları (Beerdigungskosten), genel olarak Almanya’daki klasik defin masraflarına benzer; ancak İslami usullere uygun ilave hizmetler nedeniyle zaman zaman biraz daha yüksek olabilir. Tipik masraf kalemleri şunlardır:

• Mezarlık ve defin ücretleri (Friedhofsgebühren)

• Tabut ücreti, tabutun zorunlu olduğu durumlarda (Sargkosten)

• Cenaze firması ve verilen hizmetlere ilişkin ücretler (Bestattungsdienstleistungen)

Almanya Cenazeciler Birliği (Bundesverband Deutscher Bestatter e.V.) gibi kuruluşlar, ailelerin mutlaka önceden ayrıntılı bir maliyet teklifi almasını tavsiye eder. Ortalama bir toprak defin ve tabut maliyeti yaklaşık 1.800 avro civarındadır; ancak şehir, mezarlık ve tercih edilen hizmetlere bağlı olarak bu miktar daha da yükseltebilir.

İslami kuruluşların rolü

Birçok şehirde camiler ve İslami dernekler, Müslüman mezarlığı olarak kullanılmak üzere özel alanlar veya mezar parsellari satın almakta ya da uzun süreli olarak kiralamaktadır. Böylece Müslüman aileler, vefat eden yakınlarını dini inançlarına uygun şekilde defnetme olanağı bulurlar.
Bu çerçevede, ailelerden genellikle mezar yeri için belirli bir ücret alınır. Bazı dernekler, aile başına yıllık yaklaşık 90 avro civarında üyelik veya aidat karşılığında şu tür ek hizmetler de sunabilir:

• Cenazenin, vefat eden kişinin memleketine nakledilmesini organize etmek

• Ya da Almanya’da tüm İslami ritüellere uygun kapsamlı bir defin hizmeti sunmak

Bu destekler, Müslüman toplumu içinde dayanışma ve sahiplenme duygusunu güçlendiren çok önemli unsurlardır.

Cenaze masraflarını kim karşılar?

Genellikle definle ilgili işlemleri organize etmek ve masrafları karşılamakla yükümlü olanlar, ölen kişinin birinci dereceden yakınlarıdır. Almanya’daki eyalet kanunlarına göre, mirasçılar mirası reddedebilir; ancak bu, her zaman cenaze organizasyonu ve masraflarıyla ilgili sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Mirasın reddedilmiş olması durumunda bile, cenaze masrafları belirli şartlarda yakınlar için yasal bir yükümlülük olarak devam edebilir.

Cenaze giderlerinin vergi yönü

Cenaze masrafları (Beerdigungskosten), bazı koşullar altında gelir vergisi beyannamesinde “olağanüstü yük” (außergewöhnliche Belastungen) olarak gösterilebilir. Bu durum özellikle:

• Giderler hukuken zorunlu olarak yapılmışsa, veya

• Akrabalar bu masrafları ahlaki ve vicdani bir sorumlulukla üstlenmişse

geçerli olabilir.
Bu sayede, bir kısmı vergi matrahından düşülebilir ve ailelerin cenaze sebebiyle oluşan mali yükü bir nebze hafifler.

Sonuç

Almanya’da İslami usullere uygun bir defin gerçekleştirmek, hem dini kuralları hem de ülkenin defin mevzuatını aynı anda gözetmeyi gerektirir. Ailelerin, hak ve yükümlülüklerini bilmesi; hem İslam’ın gereklerini yerine getiren hem de yerel yasalara uygun bir cenaze organizasyonu yapmalarına yardımcı olur.
Cami ve dernekler, hukuki danışmanlar ve deneyimli cenaze firmaları, bu zor dönemde aileler için önemli birer destek kaynağıdır ve sevdiklerine saygılı ve onurlu bir veda etmelerine katkı sağlar.

---

*Web sitemizdeki yazar ve editör ekibi, makaleleri hazırlarken kapsamlı araştırmalar yaparak ve birden fazla kaynağa başvurarak doğru ve güvenilir bilgiler sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen zaman zaman hatalar olabilir veya bazı bilgiler tam olarak teyit edilmemiş olabilir. Bu nedenle, makalelerde yer alan bilgileri ilk başvuru noktası olarak görmenizi ve kesin, güncel bilgiler için her zaman yetkili kurum ve resmî mercilere danışmanızı tavsiye ederiz.