ساعات کار اضافی (Überstunden) در آلمان

1. تعریف و چارچوب حقوقی

کار اضافی (Überstunden) به هر نوع کاری گفته می‌شود که کارمند پس از پایان ساعات کار عادیِ تعیین‌شده در قرارداد کار یا توافق‌های جمعی انجام می‌دهد.

این موضوع در قانون ساعات کار آلمان (Arbeitszeitgesetz – ArbZG) تنظیم شده است: طبق بند 1 از ماده 3 قانون ArbZG، ساعات کار روزانه اصولاً نباید بیش از 8 ساعت باشد. به‌طور استثنایی می‌توان آن را تا 10 ساعت افزایش داد، مشروط بر این‌که میانگین ساعات کار روزانه در بازه‌ی شش ماهه یا 24 هفته‌ای از 8 ساعت تجاوز نکند (Gesetze im Internet, Personio).

2. حداکثر کار اضافی

روزانه: مجموع ساعات کار در یک روز نباید از 10 ساعت بیشتر شود (§ 3 Abs. 2 ArbZG).

هفتگی: مجموع ساعات کار (شامل اضافه‌کار) در حالت عادی نباید بیش از 48 ساعت در هفته باشد. افزایش تا 60 ساعت امکان‌پذیر است، به شرط آن‌که ساعات مازاد در آینده جبران شود (§ 3 Abs. 2 ArbZG) (Personio).

استثناهای ویژه:

• افراد زیر سن قانونی (< 18 سال) و افرادی که تحت قیمومیت یا محدودیت حقوقی هستند، اصولاً نمی‌توانند به اضافه‌کاری ملزم شوند.

• زنان باردار و مادران شیرده در برابر کار شبانه و نیز تجاوز از حدود حداکثر ساعات کار، از حمایت ویژه برخوردارند.

3. جبران و پرداخت کار اضافی

در قوانین فدرال آلمان، نرخ مشخص و واحدی برای پرداخت اضافه‌کار به‌طور صریح تعیین نشده است (Industrie- und Handelskammer).

به‌جای آن، شیوه‌ی پرداخت معمولاً بر اساس موارد زیر تعیین می‌شود:

• قرارداد کار فردی یا توافق داخلی شرکت (Betriebsvereinbarung)،

• قرارداد یا توافق جمعی (Tarifvertrag).

شیوه‌های رایج جبران:

• پرداخت اضافه‌کار به‌صورت نقدی: دستمزد ساعتی عادی به‌همراه یک درصد اضافی (معمولاً 10 تا 25 درصد) برای هر ساعت اضافه‌کار (roland-rechtsschutz.de).

• تعویض با مرخصی (Freizeitausgleich): هر یک ساعت کار اضافی = یک ساعت مرخصی با حقوق در زمان دیگر (§ 3 Abs. 2 BGB) (WBS.LEGAL).

4. ثبت و نگهداری سوابق ساعات کار

همه‌ی ساعات کار (عادی و اضافه‌کار) باید بر اساس رأی معروف «Stechuhr-Urteil» دادگاه فدرال کار (BAG) و دیوان دادگستری اروپا (ECJ) به‌طور دقیق و قابل پیگیری ثبت شوند؛ این ثبت می‌تواند کاغذی یا الکترونیکی باشد (DIE WELT).

مرور زمان (تقادم):

اگر در قرارداد کار «مهلت سقوط یا اسقاط حق» مشخص نشده باشد، مهلت مرور زمان عمومی سه ساله اعمال می‌شود (§ 195 BGB). در غیر این صورت، ممکن است حقوق و مطالبات زودتر از این تاریخ از بین برود (Personio).

5. حق کارمند در ردّ کار اضافی

کارمند موظف نیست اضافه‌کاری‌ای را بپذیرد که باعث نقض محدودیت‌های قانونی (§ 3 ArbZG) شود یا سلامت او را به خطر بیندازد.

اگر اضافه‌کاری در قرارداد یا توافقات کاری پیش‌بینی نشده باشد، کارمند اصولاً می‌تواند از انجام آن خودداری کند، مشروط بر این‌که کارفرما را به‌موقع مطلع کند.

در صورت درخواست‌های افراطی یا سوءاستفاده‌آمیز برای انجام اضافه‌کار، کارمند می‌تواند برای دفاع از حقوق خود به اتحادیه‌ی کارگری یا شورای کار (Betriebsrat) مراجعه کند (IG Metall).

6. نکات عملی

• قرارداد کار خود را بررسی کنید تا ببینید آیا در آن درباره‌ی نحوه‌ی جبران کار اضافی، درصد اضافه‌کار یا مهلت‌های سقوط حق، بندی وجود دارد یا نه.

• ساعات کار روزانه‌ی خود را دقیق ثبت و اسناد، ایمیل‌ها و گزارش‌ها را نگهداری کنید.

• در مورد امکان پرداخت نقدی اضافه‌کار یا جبران آن به‌صورت مرخصی (Freizeitausgleich) با کارفرما یا اتحادیه مذاکره کنید.

• فیش‌های حقوقی خود را مرتب کنترل کنید تا مطمئن شوید اضافه‌کار به‌درستی پرداخت شده یا به‌صورت زمان استحقاقی ثبت شده است.

با رعایت این نکات، می‌توانید حقوق خود را در زمینه‌ی جبران کار اضافی، در چهارچوب قانون کار آلمان بهتر حفظ کنید و از بروز اشتباهات اداری یا شکلی در ثبت و محاسبه‌ی اضافه‌کار جلوگیری کنید.

تیم نویسندگان و ویراستاران این وب‌سایت تلاش می‌کند با انجام تحقیقات گسترده و مراجعه به چندین منبع، اطلاعات دقیق و قابل اعتمادی ارائه دهد. با این حال، امکان بروز خطا یا درج برخی اطلاعات تأییدنشده وجود دارد. بنابراین، لطفاً مطالب موجود در مقالات را به‌عنوان یک مرجع اولیه در نظر بگیرید و برای دریافت اطلاعات قطعی و رسمی، همواره به نهادها و مراجع ذی‌صلاح مراجعه کنید.