«پناهندۀ محیطزیستی» کیست؟
پناهندۀ محیطزیستی شخصی است که به دلیل موارد زیر مجبور میشود خانۀ خود را ترک کند:
تغییرات فاجعهبار اقلیمی (مثل بالا آمدن آب دریا و بلعیده شدن جزیرهها)
خشکسالیهای طولانی که باعث فروپاشی کشاورزی و قحطی میشود
طوفانها و سیلابهای ویرانگر
آلودگی شدید محیطزیست یا فاجعههای بزرگ صنعتی/زیستمحیطی
اما از نظر حقوقی، بر اساس تعریف کنوانسیون ژنو، این افراد «پناهنده» محسوب نمیشوند.
موضع حقوق آلمان چیست؟
تا امروز، شناسایی حقوقی رسمی وجود ندارد
قانون آلمان «پناهندگی محیطزیستی» را بهعنوان دلیل مستقل برای اعطای حمایت به رسمیت نمیشناسد؛ نه بر اساس:
کنوانسیون ژنو که بر آزار/تعقیب به دلیل نژاد، دین، دیدگاه سیاسی، عضویت در گروه اجتماعی و… تمرکز دارد،
و نه بر اساس قانون پناهندگی آلمان (AsylG) که تهدیدهای محیطزیستی را در دلایل پناهندگی یا حمایت فرعی نمیآورد (§ 3, § 4 AsylG).
آیا استثنا یا راههای انساندوستانه وجود دارد؟
با وجود نبودِ نص مستقیم، برخی پروندههای محیطزیستی ممکن است در چارچوب انساندوستانه اقامت موقت بگیرند، اگر:
اخراج از نظر عملی ناممکن باشد، یا
خطر جدی انساندوستانه وجود داشته باشد.
برای نمونه، اگر آلودگی یا قحطی جان فرد را بهطور فوری تهدید کند، امکان بررسی اقامت بر اساس:
§ 60 Abs. 7 AufenthG (خطر جدی برای جان یا سلامت)
یا
§ 25 Abs. 5 AufenthG (ناممکن بودن اخراج)
وجود دارد.
در موارد بسیار خاص، دادگاه اداری (Verwaltungsgericht) میتواند اخراج را متوقف کند، اگر ثابت شود بازگشت، فرد را در معرض خطر مستقیم و غیرقابلاجتناب قرار میدهد (مثلاً گرسنگی یا فروپاشی نظام صحی در پی فاجعۀ محیطزیستی).
اما این موارد بسیار نادر است و به مدارک قوی، گواهیها و گزارشهای دقیق محیطزیستی نیاز دارد و غالباً رد میشود.
تحولات بینالمللی و اثر آن بر آلمان
یک نهاد حقوق بشری سازمان ملل در سال 2020 بیان کرد که اخراج به کشوری که بهشدت از فاجعههای محیطزیستی آسیب دیده، ممکن است ناقض حق حیات باشد و این موضوع بحث جهانی را تقویت کرد.
آلمان این تحولات را دنبال میکند، اما هنوز آن را به قوانین الزامآور تبدیل نکرده است.
اتحادیۀ اروپا روی سازوکارهایی برای برخورد با مهاجرت اقلیمی در سیاستهای آینده کار میکند.
موضع فعلی دولت آلمان
در حال حاضر برنامهای برای بهرسمیتشناختن «پناهندگان محیطزیستی» در نظام پناهندگی وجود ندارد.
در عوض، کشورهای آسیبدیده از تغییر اقلیم از طریق کمکهای توسعهای حمایت میشوند.
در فجایع ناگهانی، ممکن است ویزای انساندوستانۀ موقت یا توقف موقت اخراج (Abschiebestopp) اعمال شود.
جمعبندی
تا این لحظه، پناهندگی محیطزیستی در آلمان یک مبنای حقوقی مستقل برای حمایت نیست.
با این حال، پنجرههای بسیار محدود انساندوستانه وجود دارد، اگر فرد ثابت کند که جان او بهطور مستقیم به دلیل پیامدهای تغییر اقلیم در کشور مبدأ تهدید میشود.
با تشدید بحرانهای اقلیمی جهانی، احتمال دارد در سالهای آینده تغییرات تدریجی در سیاستهای اروپا رخ دهد و مسیرهای تازهای برای شناسایی «آوارگان اقلیمی» ایجاد شود.
— تیم نویسندگان و ویراستاران سایت تلاش میکند با پژوهش گسترده و مراجعه به منابع متعدد، اطلاعات دقیق ارائه دهد؛ با این حال ممکن است برخی خطاها رخ دهد یا اطلاعات غیرقطعی درج شود. بنابراین، لطفاً این مطالب را مرجع اولیه بدانید و برای اطلاعات قطعی همیشه به مراجع رسمی مراجعه کنید.
