Almanya’da vasiyetle yasal vasi (Vormund) tayini: mahkemede tanınması için şartlar ve hukuki gereklilikler
Almanya’da yaşayan pek çok Müslüman anne-baba, özellikle kendi dini ve kültürel arka planlarının Alman hukuk sistemiyle her zaman örtüşmemesi nedeniyle, vefat etmeleri halinde küçük yaştaki çocuklarının akıbeti konusunda ciddi kaygılar taşımaktadır.
Ebeveynlerin kullanabileceği en önemli hukuki araçlardan biri, **vasiyet yoluyla vasi tayini (Vormundschaftsverfügung)**dir.
Ancak bu belgenin hukuken geçerli ve mahkeme açısından bağlayıcı olabilmesi için, belirli şekil ve içerik şartlarını taşıması gerekir.
Bu yazıda, vasi tayin eden bir vasiyetin nasıl hazırlanacağı ve Alman aile mahkemeleri tarafından tanınması için hangi hukuki koşulların sağlanması gerektiği adım adım açıklanmaktadır.
Vormundschaftsverfügung, anne veya babanın – ya da her ikisinin birlikte – yazılı olarak düzenledikleri bir belgedir. Bu belgede, ölümleri halinde küçük yaştaki çocuklarının bakımını ve eğitimi üstlenmesini istedikleri kişi açıkça belirtilir.
Bu tür bir vasiyet, Alman Medeni Kanunu’nun (BGB) 1776. maddesi uyarınca kural olarak hukuken bağlayıcıdır; ancak, mahkemenin bu vasiyi atamaması için ciddi ve objektif sebepler bulunmamalıdır.
Belgenin tamamının el yazısıyla kaleme alınması gerekir (BGB § 2247), veya
Noter (Notar) huzurunda resmi şekilde düzenlenip onaylanmış olması gerekir.
Metin bilgisayarda yazılıp çıktısı alınabilir; ancak:
Eğer noterden onay alınmamışsa, vasiyetin tamamı el yazısıyla yazılmış ve ıslak imza ile imzalanmış olmalıdır.
Vasiyet metninde şu bilgiler yer almalıdır:
Vasiyeti düzenleyen ebeveynin / ebeveynlerin tam adı ve doğum tarihi
Güncel ikamet adresi
Küçük yaştaki çocuk veya çocukların adı ve doğum tarihi
Vasi olarak tayin edilen kişinin tam adı ve açık adresi
Anne-babanın iradesi açık bir ifadeyle belirtilmelidir. Örneğin şu Almanca cümle kullanılabilir:
“Ich bestimme, dass im Fall meines Todes Herr/Frau [Name] Vormund für mein(e) Kind(er) [Name des Kindes/der Kinder] sein soll.”
Bu Almanca ifade önemlidir; çünkü belge Alman hukukuna göre değerlendirilecektir. Kimin, hangi çocuk veya çocuklar için, ölüm halinde vasi olacağı tartışmasız şekilde anlaşılmalıdır.
El yazısı imza ve tarih bulunmayan bir belge, genel olarak hukuken bağlayıcı sayılmaz.
Ortak vasiyet söz konusuysa, her iki ebeveynin de imza atması gerekir.
Vasi olarak gösterilen kişinin yazılı rızası kanunen zorunlu değildir,
Ancak bu kişinin önceden yazılı onay vermesi, belgenin uygulamadaki gücünü artırır ve mahkemenin işini kolaylaştırır.
Hukuken, Notar huzurunda düzenleme zorunlu değildir,
Ancak özellikle karmaşık aile yapılarında, mirasçılar arasında ihtilaf ihtimali bulunan durumlarda veya kültürel/dini hassasiyetlerin söz konusu olduğu ailelerde şiddetle tavsiye edilir.
Noter onayı sayesinde:
Belgenin şeklen geçerliliği ve gerçekliği güvence altına alınır,
İçerik, Alman hukukuna uygunluk açısından gözden geçirilmiş olur,
Daha sonra “şekil eksikliği” veya “yanlış yorum” iddiasıyla çıkabilecek uyuşmazlıkların riski azalır.
Bir Vormundschaftsverfügung bulunsa bile, aile mahkemesi ebeveynin seçimini körü körüne takip etmek zorunda değildir. BGB § 1780 uyarınca mahkeme, aşağıdaki hallerde seçilen kişi yerine başka bir vasiyi atayabilir:
Seçilen kişi yetersiz veya uygun değilse, örneğin:
İlgili alanlarda sabıkalı ise,
Ciddi bağımlılık sorunu ya da ağır psikiyatrik rahatsızlıklar söz konusuysa,
Kişinin sosyal veya ekonomik durumu çok dengesiz ise
(ağır maddi sıkıntı, barınma sorunu, çok sorunlu yaşam koşulları vb.),
Kişi, vasilik görevini üstlenmek istemiyorsa,
Bu kişinin vasi olarak atanmasının, çocuğun üstün yararı (Kindeswohl) ile açıkça bağdaşmadığı tespit edilirse.
Bu gibi durumlarda mahkeme, çocuğa başka bir uygun vasi ya da bir resmi vasi (Amtsvormund) atar.
Bununla birlikte mahkemeler, ciddi bir engel yoksa, genellikle anne-babanın açık iradesine saygı göstermeye çalışır.
Mahkemenin büyük ölçüde sizin tercihinizi takip etmesi için şu adımlar önerilir:
Vasi tayin eden vasiyetinizi tamamını el yazısıyla yazıp imzalayın (veya bir Notar aracılığıyla resmi hale getirin).
Mümkünse bir nüshayı yerel Gençlik Dairesi’ne (Jugendamt) veya yetkili Aile Mahkemesi’ne (Familiengericht) verin.
Bir nüshayı da vasi olarak seçtiğiniz kişiye teslim edin ve içerikten haberdar olduğundan emin olun.
Kısa bir açıklama mektubu ekleyin; burada, neden bu kişiyi seçtiğinizi anlatın:
Ortak dil, aynı dinî inanç, kültürel yakınlık veya çocukla olan güçlü duygusal bağ gibi nedenler.
Genel miras/vasiyet belgeniz (Testament) içinde ayrıca bir paragrafla Vormundschaftsverfügung’ü tekrar vurgulayın.
Aşağıda, kişisel bilgilerinizi ekleyerek kullanabileceğiniz yaygın bir örnek yer almaktadır. Önemli olan, ana metnin Almanca kalmasıdır:
Vormundschaftsverfügung
Ich, [vollständiger Name]
geboren am [Geburtsdatum], wohnhaft in [Anschrift],
bestimme hiermit für mein(e) minderjährige(n) Kind(er):[Name des Kindes / der Kinder – Geburtsdatum/Geburtsdaten]
Herrn/Frau [Name des Vormunds – Anschrift]
als Vormund im Falle meines Todes.
Mir ist wichtig, dass mein(e) Kind(er) in einem kulturellen und religiösen Umfeld aufwachsen, das unserer familiären Überzeugung entspricht.
Ort, Datum
(Unterschrift)
Almanya’da küçük yaştaki çocuklar için vasi tayin etmek, sadece duygusal veya dinî bir mesele değildir; aynı zamanda hukuken tanınmış ve düzenlenmiş bir mekanizmadır.
Şekil şartlarına uygun ve açık ifadeler içeren bir Vormundschaftsverfügung ile, anne-babalar vefat etmeleri halinde çocuklarının, güvendikleri ve değerlerini paylaşan bir kişi tarafından yetiştirileceğini büyük ölçüde güvence altına alabilirler.
Erken planlama ve hukuken sağlam bir metin hazırlamak, çocukların geleceğinin sadece bürokratik kararlarla ve aile değerlerinden kopuk şekilde belirlenmesini engeller; böylece çocuğun hem hukuki hem insani açıdan korunmasına katkı sağlar.
Bu web sitesinin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalara ve çeşitli kaynaklara dayanarak olabildiğince doğru bilgi sunmaya gayret etmektedir. Yine de zaman zaman hatalar ortaya çıkabilir veya bazı ayrıntılar eksik ya da tam doğrulanmamış olabilir. Bu nedenle, bu yazıdaki bilgileri ilk yönlendirici bir rehber olarak değerlendirmenizi ve bağlayıcı, güncel bilgi için her zaman ilgili resmî kurumlara veya uzman bir hukukçudan alacağınız danışmanlığa başvurmanızı tavsiye ederiz.
