Almanya’da Çalışan Dul Anneler İçin Elternzeit Hakları
Eşin vefatı durumunda haklar nasıl hesaplanır? Elternzeit, Witwenrente ve Elterngeld birlikte alınabilir mi?
Çalışan bir annenin eşini kaybetmesi ve çocuğun bakım sorumluluğunu tek başına üstlenmesi, derin bir üzüntü ve psikolojik yükle birlikte ciddi hukukî ve maddî soruları da gündeme getirir. Bu soruların en önemlilerinden biri şudur:
Dul kalan anne, Elternzeit (ebeveyn izni) hakkını korumaya devam eder mi? Ve bu hakkı Witwenrente (dul aylığı) ve Elterngeld (ebeveyn parası) ile birlikte kullanabilir mi?
Hukuken cevap: Evet, ancak bazı özel şartlara dikkat etmek gerekir.
Elternzeit nedir? (Anne-baba izni)
Elternzeit, anne veya babaya, çocuk doğduktan sonra onun bakımı için verilen ücretsiz izin hakkıdır. Bu süre zarfında iş sözleşmesi devam eder ve çalışan feshe karşı özel koruma altındadır.
Süresi:
-
Her çocuk için en fazla 3 yıl,
-
Bu sürenin 24 ayı, çocuğun 3. yaşından sonraki döneme aktarılabilir.
Elternzeit:
-
Tek bir blok hâlinde,
-
ya da birkaç ayrı dönem şeklinde kullanılabilir.
Dul bir annenin Elternzeit hakkı var mı?
Evet, tam olarak, eğer:
-
Bir iş sözleşmesiyle (süreli veya süresiz) istihdam ediliyorsa ve
-
Eşinin vefatından sonra çocuğun bakımından tek başına sorumluysa.
Elternzeit alabilmek için babanın hayatta olması şart değildir.
Yeterli olan:
-
Çocuğun Almanya’da doğmuş olması, veya
-
Annenin Almanya’da geçerli bir oturum ve çalışma iznine sahip olmasıdır.
Elterngeld bu tabloda nasıl bir rol oynar?
Elterngeld, Elternzeit süresince, çocuk bakımına ayrılan zaman nedeniyle azalan geliri kısmen telafi etmek için ödenen aylık bir destektir.
-
Tutarı, doğumdan önceki net gelire göre hesaplanır ve genellikle bu gelirin %65–100’ü arasındadır.
-
Normalde 12 ay süreyle ödenir,
-
14 ay ise, iki ebeveyn de bakımda aktif rol alıyorsa mümkündür.
Dul bir anne söz konusu olduğunda, diğer koşullar sağlandığı takdirde, hak sahibi olunan sürenin tamamını tek başına kullanabilmesi mümkündür.
Peki ya Witwenrente (dul aylığı)?
Dul kalan anne, eşinin vefatı nedeniyle Deutsche Rentenversicherung tarafından Witwenrente (dul aylığı) alıyorsa, bu durum onun Elterngeld alma hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Ancak:
-
Witwenrente’nin belirli bir kısmı, ek gelir olarak kabul edilir,
-
Gelir belirli sınırları aşarsa, Elterngeld üzerinde azaltıcı etki yapabilir.
Buna karşılık, Elternzeit hakkının kendisi bu gelirden etkilenmez; çünkü Elternzeit, gelir ve mal varlığından bağımsız, bağımsız bir iş hukuku hakkıdır.
İşten çıkarma koruması var mı?
Evet.
Anne, Elternzeit başvurusunu işverene ilettiği andan Elternzeit’in sona erdiği tarihe kadar, § 18 BEEG uyarınca özel fesih koruması altındadır.
Bu süre içinde işten çıkarma, sadece istisnai durumlarda ve ilgili resmî makamın onayıyla mümkündür (genellikle iş güvenliği/çalışma koruma birimi).
Dul anne için başvuru adımları
-
İşvereni yazılı olarak bilgilendirmek, Elternzeit kullanmak istediğini beyan etmek
– tercihen Elternzeit başlamadan en az 7 hafta önce. -
Elterngeld başvurusu yapmak (yerel Elterngeldstelle üzerinden) ve şu belgeleri eklemek:
-
Çocuğun doğum belgesi,
-
Eşin ölüm belgesi,
-
Doğumdan önceki gelir belgeleri,
-
Elterngeldstelle tarafından talep edilen ek formlar.
-
-
Henüz yapılmadıysa, Witwenrente başvurusu için Deutsche Rentenversicherung (DRV) ile irtibata geçmek.
Dikkat edilmesi gereken özel durumlar
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Elternzeit sırasında yarı zamanlı çalışma | Mümkündür, ancak haftalık çalışma süresi en fazla 30 saat olabilir |
| Yüksek tutarlı Witwenrente geliri | Sadece Elterngeld tutarını kısmen azaltabilir, Elternzeit hakkını etkilemez |
| Alman vatandaşı olmayan anne | Geçerli bir oturum izni ve çalışma hakkı veya koruma statüsü (Aufenthaltstitel) varsa, Elternzeit ve Elterngeld alabilir |
Sonuç
Dul kalan bir annenin yaşadığı ağır kayba rağmen, Alman hukuk sistemi, onun çocuğuna bakabilmesini ve aynı zamanda iş hukuku ve sosyal güvenlik haklarını kaybetmemesini sağlamaya çalışır.
Elternzeit, Elterngeld ve Witwenrente – her biri kendi koşulları dâhilinde – birlikte kullanılabilir. Böylece anne ve çocuk için asgari düzeyde de olsa mali ve sosyal istikrar sağlanması hedeflenir.
Bu hassas dönemde annenin ihtiyacı olan sadece duygusal destek değil; aynı zamanda haklarını tam olarak kullanabilmesi için sağlam ve doğru hukukî danışmanlıktır.
* Bu sitenin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalar ve çeşitli kaynaklara dayanarak mümkün olduğunca doğru bilgi sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen hatalar veya eksik bilgiler ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bu yazıdaki bilgiler yalnızca ilk yol gösterici kaynak olarak görülmeli; bağlayıcı ve kesin bilgi için her zaman ilgili resmî kurumlara ve uzmanlara başvurulmalıdır.
