گل یا سنگریزه؟ مقررات شهرداری برای تزیین قبور اسلامی در آلمان
با افزایش شمار مسلمانان در آلمان، پرسشهایی درباره شیوههای دفن و زیارت قبور بیشتر و بیشتر مطرح میشود؛ بهویژه در زمینه تزیین و شکل ظاهری قبرها. یکی از برجستهترین سؤالاتی که خانوادههای مسلمان پس از دفن عزیزانشان با آن روبهرو میشوند این است: آیا مانند بسیاری از آلمانیها روی قبر گل بگذاریم؟ یا اینکه برای رعایت ضوابط دینی فقط به خاک یا سنگریزه اکتفا کنیم؟ میان آنچه دینی است و آنچه تابع مقررات شهری، قواعدی وجود دارد که باید با دقت شناخته شود تا از تخلف و برخوردهای قانونی جلوگیری گردد.
در اسلام، سادگی در قبرها ترجیح داده میشود. در اغلب موارد، تنها یک تپهی سادهی خاک و سنگقبر چوبی یا سنگیِ ساده برای معرفی متوفی کافی دانسته میشود و از زرقوبرق و زینتهای افراطی پرهیز میگردد. برخی خانوادهها از سنگریزههای سفید یا چند گیاه کوچک نمادین استفاده میکنند، اما گلهای مصنوعی، مجسمهها، فانوسها و تزیینات پرزرقوبرق معمولاً پسندیده نیستند؛ هرچند این موارد در قبور مسیحی یا سکولار در آلمان بسیار رایجاند.
در هر شهر آلمان، شهرداری یک آییننامهی ویژه برای گورستانها صادر میکند که به آن «Friedhofsatzung» (آییننامه گورستان) میگویند. این آییننامه – که از شهری به شهر دیگر متفاوت است – بهطور دقیق مشخص میکند که روی هر قبر چه چیزهایی میتوان گذاشت، از جمله:
نوع تزیین (طبیعی یا مصنوعی)،
ابعاد و شکل سنگ قبر،
امکان کاشت گیاهان روی قبر،
ممنوعیت برخی نمادها یا مصالح.
در اغلب گورستانها گلهای طبیعی اجازه داده میشوند، به شرطی که مانع نگهداری و نظافت فضای عمومی گورستان نشوند و با نمای کلی گورستان ناسازگار نباشند. اما گلهای پلاستیکی یا سنگریزههای رنگی و تزیینی ممکن است در بعضی شهرداریها ممنوع باشند.
برخی گورستانهای آلمان دارای بخشهای ویژهای برای مسلمانان هستند که از آنها بهعنوان Islamische Grabfelder (قطعههای اسلامی گورستان) یاد میشود. در این بخشها، اصول دینی مانند جهت قبله در دفن و سادگی در شکل قبر بیشتر رعایت میشود. در چنین قطعاتی معمولاً استفاده از سنگریزه مجاز است، در حالی که تزییناتی که با فضای اسلامی سازگار نیست – مانند فانوس، شمع، مجسمههای کوچک و مشابه آن – ممنوع میگردد.
با این وجود، همچنان ضروری است که با اداره گورستان مشورت شود؛ زیرا برخی شهرداریها تأکید دارند که ظاهر بخش اسلامی نیز باید با کل گورستان هماهنگ باشد. این امر میتواند به اعمال محدودیت بر شیوههای تزیین منجر شود، اگر آنها را «غیرمعمول» یا خارج از چارچوب ظاهری گورستان تلقی کنند.
در چندین شهر آلمان – از جمله برلین، فرانکفورت و هامبورگ – مواردی رخ داده است که در آنها خواستهی خانوادههای مسلمان برای پوشاندن قبر با سنگریزه یا برداشتن گلهایی که از سوی گورستان بهصورت نمادین گذاشته شده بود با مقرراتی که یکدستی ظاهری قبور را الزامی میکرد، در تضاد قرار گرفت.
در برخی پروندهها، اختلاف از طریق گفتوگو و تفاهم میان اداره گورستان و نمایندگان جامعهی مسلمان حلوفصل شده است. اما در موارد دیگر، خانوادهها مجبور به تبعیت از مقررات شدهاند؛ در غیر این صورت با جریمهی مالی یا برداشتن اجباری تزیینات توسط گورستان مواجه شدهاند.
درخواست نسخهای از Friedhofsatzung:
پیش از هرگونه تزیین، از اداره گورستان بخواهید آییننامهی گورستان را در اختیار شما قرار دهد.
توضیح روشن پیشینهی دینی:
اگر خانواده، نیازها و حساسیتهای دینی خود را زودهنگام و به شکل رسمی بیان کند، بسیاری از شهرداریها آمادگی بیشتری برای رعایت این خصوصیات دارند.
پایبندی به سادگیِ مجاز:
تزیین ساده با سنگریزهی طبیعی یا چند گیاه کوچک، غالباً قابلقبول است و بهندرت ایجاد مشکل میکند.
فرض نکنید که بخش اسلامی از قوانین معاف است:
حتی قطعات اسلامی گورستان نیز معمولاً تحت همان آییننامهی عمومی گورستان قرار دارند، مگر اینکه استثنای صریحی در مورد آنها ثبت شده باشد.
در آلمان، تزیین قبر یک امر صرفاً شخصی نیست؛ بلکه تحت مقررات دقیق شهرداری قرار دارد. میان احترام به تعالیم اسلام از یک سو و پرهیز از نقض قوانین محلی از سوی دیگر، راهحل متعادل معمولاً در اعتدال و هماهنگی قبلی با اداره گورستان نهفته است.
با این رویکرد، میتوان هم کرامت متوفی را مطابق دین حفظ کرد و هم حرمت و نظم قبر را در چارچوب قانون رعایت نمود.
تیم نویسندگان و ویراستاران این وبسایت میکوشند با انجام تحقیقات گسترده و مراجعه به منابع متعدد، اطلاعاتی دقیق و قابل اعتماد ارائه کنند. با این حال، احتمال بروز خطا، ناقص بودن یا نهایینبودن برخی دادهها وجود دارد. بنابراین، لطفاً این مطلب را بهعنوان راهنمای اولیه در نظر بگیرید و برای دریافت اطلاعات قطعی و الزامآور، حتماً به ادارات ذیصلاح و کارشناسان متخصص مراجعه نمایید.
