Uygulanmamış Betreuungsverfügung ve ölüm:
Düzenleyen kişi, karar yürürlüğe girmeden vefat ederse ne olur?

Almanya’da Betreuungsverfügung (bakım/vesayet talimatı), kişisel hukuki korumanın önemli araçlarından biridir. Bu belge ile kişi, ileride zihinsel veya bedensel olarak karar veremez hâle gelmesi durumunda, hangi kişinin mahkeme tarafından yasal vasi (Betreuer) olarak atanmasını istediğini ve bu vasinin hangi ilkelere göre hareket etmesi gerektiğini önceden belirleyebilir.

Peki, bu belgeyi düzenleyen kişi, vesayet mahkemesi (Betreuungsgericht) herhangi bir vesayet kararı vermeden önce vefat ederse ne olur?
Belge bir kenara mı bırakılır? Mirasçılar veya resmî makamlar açısından herhangi bir hukuki sonucu kalır mı?

Bu yazıda, ölüm nedeniyle hiç yürürlüğe girmeyen bir Betreuungsverfügung’ün fiilî ve hukuki sonuçlarını ve belgenin vasiyetname, miras ve çocukların korunması ile ilişkisini ele alıyoruz.

1. Betreuungsverfügung nedir?

Betreuungsverfügung, kişinin yazılı olarak:

• hangi kişinin kendisi için vasi (Betreuer) olmasını istediğini,

• kimlerin kesinlikle vasi olmamasını talep ettiğini,

• vasinin ikamet, bakım, tıbbî tedavi, malvarlığı yönetimi gibi konularda hangi istek ve değerleri dikkate alması gerektiğini

beyan ettiği bir belgedir.

Ayrıca şu konularda da ayrıntılı talimatlar içerebilir:

• Nerede yaşamak istediği (evde, bakım evinde vb.),

• Kabul ettiği veya reddettiği tıbbî müdahaleler,

• Banka hesaplarının ve malvarlığının nasıl yönetileceği.

Ancak bu belge kendiliğinden yürürlüğe girmez. Yalnızca:

• ilgili Betreuungsgericht bir vesayet ihtiyacı olduğuna karar verirse ve

• mevcut bir Vorsorgevollmacht (geniş kapsamlı vekâletname) durumu tek başına karşılamıyorsa

mahkeme, vasi atarken Betreuungsverfügung’deki talepleri dikkate alır.

2. Kişi, Betreuungsverfügung yürürlüğe girmeden önce vefat ederse ne olur?

Eğer kişi, herhangi bir vesayet kararı verilmeden önce ölürse:

• Betreuungsverfügung hiçbir zaman fiilen uygulanmaz.

• Belge, pratik ve hukuki anlamda işlevsiz hâle gelir; zira ölmüş bir kişi için vasi atanmaz, vesayet sadece sağ ve yardıma muhtaç kişiler için söz konusudur.

• Belgede yer alan ikamet, bakım veya malvarlığı yönetimiyle ilgili talimatlar, bu yolla artık hayata geçirilemez.

Kısaca: Betreuungsverfügung, kişinin hayatta olduğu ancak karar veremediği dönem için tasarlanmış bir araçtır; ölüm sonrası dönemi düzenlemez. Ölüm önce gerçekleşirse, belge “boşluğa düşmüş” olur.

3. Uygulanmamış Betreuungsverfügung’ün hukuki sonuçları

Hukuken:

• Hiç yürürlüğe girmemiş bir Betreuungsverfügung, mirasçılar, yakınlar veya resmî makamlar açısından bağlayıcı bir yükümlülük üretmez.

• Bir vasiyetname (Testament) yerine geçmez ve mirasın paylaştırılmasında doğrudan bir rol oynamaz.

• Üçüncü kişiler için hak veya borç doğurmaz.

Bununla birlikte, bazı durumlarda dolaylı / ahlaki bir önemi olabilir:

• Belge, ölen kişinin değerleri, dinî görüşleri veya aile içi tercihlerine dair bir ipucu verebilir.

• Mahkeme, örneğin çocukların hangi ortamda daha uygun yetişeceğini değerlendirirken, bu belgeyi kişinin isteğine dair bir işaret olarak görebilir; ancak bu, mahkemeyi hukuken bağlamaz.

4. Mirasçılar ve kamu makamları açısından etkisi var mı?

Genel kural:

• Mirasçılar, salt Betreuungsverfügung’de yazanları uygulamak zorunda değildir.

• Bu belge, miras hukuku bakımından vasiyetname yerine geçmez ve çocuklar için vasi tayini belgesi (Vormundschaftsverfügung) işlevi görmez.

İstisna olabilecek noktalar:

• Betreuungsverfügung’de yazılan bazı hususlar ayrıca bir vasiyetname veya Vormundschaftsverfügung içine alınmışsa, o ayrı belgede bağlayıcı hâle gelebilir.

• Küçük çocuklar söz konusu olduğunda, aile mahkemesi her şeyi çocuğun üstün yararı (Kindeswohl) çerçevesinde değerlendirir. Ebeveynin yazılı istekleri dikkate alınabilir, ama mahkeme bu isteklere bire bir uymak zorunda değildir.

Sonuç olarak Betreuungsverfügung:

• yetişkin vesayetinin planlanmasına yönelik bir araçtır,

• miras paylaşımı ve küçüklerin vasiliği ise mutlaka vasiyetname, miras sözleşmesi veya ayrı bir Vormundschaftsverfügung ile düzenlenmelidir.

5. Betreuungsverfügung, Patientenverfügung ve Testament arasındaki fark

• Betreuungsverfügung: Karar veremediğiniz durumda, sizi kimin ve hangi ilkelere göre temsil edeceğini belirler.

• Patientenverfügung: İleride karar veremeyeceğiniz tıbbî durumlarda hangi tedavileri isteyip istemediğinizi ortaya koyar.

• Testament: Ölümünüzden sonra malvarlığınızın kimlere ve nasıl geçeceğini düzenler.

Bu üç belge, birbirini tamamlayan fakat yerini almayan farklı hukuki araçlardır. Hepsinin birlikte ve uyumlu şekilde kullanılması en güçlü korumayı sağlar.

6. Sonuç

Ölüm nedeniyle hiç uygulanamayan bir Betreuungsverfügung, hukuken tamamen hükümsüz hâle gelir ve klasik anlamda miras belgeleri arasında sayılmaz.

En fazla, ölen kişinin istek ve değerlerine dair ahlaki bir gösterge olarak kalabilir; ancak:

• mirasçıları bağlamaz,

• mahkemenin takdir yetkisini sınırlamaz,

• miras hukukunun kurallarını kendiliğinden değiştirmez; bu ancak içeriği açıkça bir vasiyetname veya başka bağlayıcı belgelere aktarılmışsa mümkündür.

Bu nedenle, hem:

• malvarlığının ölüm sonrası paylaşımını,

• küçük çocukların bakım ve velayetini,

• hem de ölümden sonraki dinî ve ailevi düzenlemeleri

güvence altına almak isteyen herkesin yalnızca Betreuungsverfügung ile yetinmeyip ayrıca:

• usulüne uygun bir vasiyetname (Testament),

• ve gerektiğinde Vorsorgevollmacht ile Vormundschaftsverfügung hazırlaması tavsiye edilir.

Bu sitedeki yazar ve editör ekibi, çok sayıda kaynağa dayanan titiz bir araştırma ile mümkün olduğunca doğru bilgiler sunmaya çalışır. Buna rağmen hata veya eksiklik ihtimali tamamen ortadan kaldırılamaz. Bu metin, bireysel bir hukuk danışmanlığı değildir; bağlayıcı ve güncel bilgi için mutlaka alanında uzman bir avukat veya notere ve ilgili resmî mercilere başvurmanız önerilir.