Betreuungsverfügung که بهدلیل وفات اجرا نشده است:
اگر شخص قبل از عملیشدن دستور فوت کند، چه میشود؟
در آلمان، Betreuungsverfügung (دستور تعیین سرپرست/قَیّم) یک ابزار مهم برای پیشبینی وضعیتهای آینده است. شخص میتواند با این سند از پیش تعیین کند که اگر در آینده توانایی تصمیمگیری عقلی یا جسمی را از دست بدهد، چه کسی به عنوان قَیّم (Betreuer) از طرف محکمه تعیین گردد و کدام خواستهها و رهنمودها باید مد نظر گرفته شود.
اما اگر شخصی که این سند را نوشته است، قبل از آنکه محکمهٔ سرپرستی (Betreuungsgericht) اصلاً سرپرستیای را برقرار کند، وفات کند، چه روی میدهد؟
آیا این سند کاملاً بیاعتبار میشود؟ آیا برای وارثان یا ادارهها اثر حقوقی دارد؟
در این نوشته، پیامدهای عملی و حقوقی Betreuungsverfügungای را بررسی میکنیم که بهخاطر وفات شخص هرگز فعال نشده است، و رابطهٔ آن را با وصیتنامه، ارث و سرپرستی اطفال در خانواده توضیح میدهیم.
۱. Betreuungsverfügung چیست؟
Betreuungsverfügung یک نوشتهٔ رسمی است که در آن شخص مشخص میکند:
در صورت نیاز به سرپرستی، کدام فرد به عنوان قَیّم (Betreuer) تعیین شود،
چه کسی اصلاً نباید سرپرست او شود،
قَیّم در تصمیمگیریهای خویش، کدام اصول و خواستهها را رعایت کند (مسکن، مراقبت، مدیریت دارایی و …).
این سند میتواند شامل جزئیات دیگری هم باشد، مانند:
ترجیح شخص برای محل بودوباش (خانه، خانهٔ سالمندان و …)،
نوع معالجههای طبی که قبول دارد یا رد میکند،
طریقهٔ مدیریت حسابهای بانکی و دیگر داراییها.
اما Betreuungsverfügung تنها زمانی اهمیت حقوقی پیدا میکند که:
محکمهٔ سرپرستی (Betreuungsgericht) ضرورت داشتن قَیّم را تأیید کند، و
یک Vorsorgevollmacht (وکالت یا تفویض اختیار قبلی و کامل) موجود نباشد یا کافی نباشد.
۲. اگر شخص قبل از فعالشدن Betreuungsverfügung وفات کند چه میشود؟
اگر شخص قبل از آنکه محکمه سرپرستی را برقرار کند، از دنیا برود:
Betreuungsverfügung هرگز به مرحلهٔ اجرا نمیرسد.
از دید عملی، این سند بدون اثر باقی میماند؛ چون شخص فوتشده دیگر به قَیّم نیاز ندارد و محکمه برای متوفی سرپرست تعیین نمیکند.
هیچیک از رهنمودها و خواستههای مندرج دربارهٔ محل بودوباش، مراقبت یا مدیریت دارایی از این طریق تطبیق نخواهد شد.
به زبان ساده: Betreuungsverfügung برای دوران حیات شخص در حالت ناتوانی طراحی شده است، نه برای دورهٔ بعد از مرگ. اگر مرگ زودتر برسد، سند بیاستفاده میماند.
۳. پیامدهای حقوقی یک Betreuungsverfügung اجرا نشده
از نظر قانون:
Betreuungsverfügungی که هیچگاه فعال نشده باشد، برای وارثان، خویشاوندان و ادارهها تعهدی ایجاد نمیکند.
این سند به جای وصیتنامه (Testament) حساب نمیشود و نمیتواند پایهٔ تقسیم ترکه باشد.
به خودی خود برای اشخاص ثالث حق یا مکلفیت ایجاد نمیکند.
با آنهم، ممکن است در برخی حالات بهگونهٔ رهنمود اخلاقی استفاده شود؛ مثلاً:
نشاندهندهٔ ارزشها، دیدگاههای دینی یا ترجیحات خانوادگی متوفی باشد،
هنگام تصمیمگیری محکمه دربارهٔ محیط مناسب برای اطفال، به عنوان نشانهای از خواستهٔ پدر یا مادر، در نظر گرفته شود؛ هرچند الزامآور نیست.
۴. آیا این سند بر حقوق وارثان یا تصمیمهای دولت اثر میگذارد؟
قاعدهٔ اصلی این است که:
وارثان از نگاه قانون مکلف به اجرای محتوای یک Betreuungsverfügung صرف نیستند.
این سند نه جای وصیتنامهٔ ارثی را میگیرد و نه سند تعیین قَیّم برای اطفال (Vormundschaftsverfügung) را.
استثناءها:
اگر مفاد Betreuungsverfügung در یک Testament یا سند رسمی دیگر (مثل Vormundschaftsverfügung) تکرار شده باشد، در همان قالب جداگانه میتواند جنبهٔ الزامآور داشته باشد.
اگر اطفال صغیر در میان باشند، محکمهٔ خانواده بر اساس مصلحت طفل (Kindeswohl) تصمیم میگیرد. نوشتههای والدین ممکن است در این راستا برای محکمه اهمیت مشورتی داشته باشد، ولی محکمه مجبور نیست آنها را کامل اجرا کند.
به این ترتیب، Betreuungsverfügung ابزاری است برای سرپرستی اشخاص بزرگسال، در حالی که موضوعات مربوط به ارث و سرپرستی اطفال لازماً باید از راه وصیتنامه، قرارداد ارث یا سند جداگانهٔ Vormundschaftsverfügung تنظیم گردد.
۵. تفاوت میان Betreuungsverfügung، Patientenverfügung و Testament
| سند | چه وقت نافذ میشود؟ | وضعیت حقوقی پس از وفات |
|---|---|---|
| Betreuungsverfügung | فقط در زمان حیات، در صورت ضرورت سرپرستی | با مرگ شخص خودبهخود خاتمه مییابد |
| Patientenverfügung | فقط در زمان حیات، در رابطه با تصمیمهای طبی | با مرگ شخص پایان مییابد |
| Testament (وصیتنامه) | تنها بعد از وفات | مبنای حقوقی الزامآور برای تقسیم ترکه |
Betreuungsverfügung: تعیین میکند در وقت ناتوانی، چه کسی امور شخصی و مالی شما را به نمایندگی پیش ببرد.
Patientenverfügung: روشن میسازد در صورت ناتوانی از ابراز نظر، کدام مداخلههای طبی را میپذیرید یا رد میکنید.
Testament: مشخص میکند بعد از مرگ، دارایی شما چگونه بین وارثان تقسیم شود.
هرکدام از این ابزارها قلمرو خاص خود را دارد و بهتر است برای پوشش کامل، با هم ترکیب شوند.
۶. جمعبندی
Betreuungsverfügungی که پیش از فعال شدن، بهخاطر وفات صاحب آن بلااجرا مانده است، از نگاه حقوقی کاملاً بیاثر میشود و جزو اسناد اصلی تنظیم ارث محسوب نمیگردد.
در بهترین حالت، میتواند یک شاخص اخلاقی از خواستها و باورهای متوفی باشد، اما:
وارثان را مکلف نمیسازد،
دامنهٔ تصمیمگیری محکمه را محدود نمیکند،
و قواعد تقسیم میراث را تغییر نمیدهد؛ مگر آنکه مفاد آن بهطور صریح در وصیتنامه یا اسناد الزامی دیگر گنجانیده شده باشد.
بنابراین، هرکس میخواهد:
تقسیم دارایی خود پس از مرگ،
سرپرستی اطفال صغیر،
و یا جنبههای دینی و خانوادگی بعد از وفات
را به شکل مطمئن و روشن تنظیم کند، نباید فقط به Betreuungsverfügung اکتفا کند، بلکه باید:
یک وصیتنامهٔ معتبر (Testament) ترتیب دهد، و
در صورت نیاز، Vorsorgevollmacht و/یا Vormundschaftsverfügung را نیز در کنار آن آماده سازد.
تیم نویسندگان و ویراستاران این وبسایت میکوشد بر بنیاد پژوهش دقیق و استفاده از منابع مختلف، معلومات درست و قابل اتکا ارائه کند. با وجود این، احتمال خطا یا ناتمامی در جزئیات وجود دارد. این متن، مشورهٔ حقوقی شخصی نیست؛ برای رهنمایی الزامآور و بهروز، حتماً به وکیل، نوتار یا ادارههای رسمی مربوطه مراجعه نمایید.
