Bir Ortak Vefat Ettikten Sonra GmbH Hisselerinin Mirasçılara Devri
Almanya’da Hukuki Süreç ve Ticaret Sicilinin (Handelsregister) Güncellenmesi
Almanya’da bir limited şirketin (GmbH) ortağı vefat ettiğinde, mesele sadece miras hukukuyla sınırlı kalmaz. Şirketin hukuken ve fiilen kesintisiz şekilde faaliyetini sürdürebilmesi için, dikkatle izlenmesi gereken bir dizi hukuki işlem devreye girer.
Bu yazıda, ölen ortağın paylarının (Geschäftsanteile) mirasçılara nasıl devredileceğini, ticaret sicilinin (Handelsregister) nasıl güncelleneceğini ve şirket sözleşmesinde (Gesellschaftsvertrag) yer alabilecek olası sınırlama ya da şartları açıklıyoruz.
1. GmbH hisseleri otomatik olarak mirasçılara geçer mi?
Hukuki prensip olarak, § 1922 BGB uyarınca, hisseler “genel hukukî halefiyet” (Universalsukzession) yoluyla otomatik olarak mirasçılara geçer.
Ancak bu, mirasçıların hiçbir koşul olmaksızın derhal şirket ortağı olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Bu durum özellikle aşağıdakilere bağlıdır:
-
şirket sözleşmesinin (Gesellschaftsvertrag) ne öngördüğüne,
-
bazı durumlarda diğer ortakların onayına.
2. Şirket sözleşmesi genellikle ne düzenler?
Birçok GmbH sözleşmesinde, ortağın ölümü halinde neler olacağına dair özel hükümler bulunur, örneğin:
| Muhtemel hüküm | Hukuki sonuç |
|---|---|
| “Erbfolge ist zulässig” | Mirasçılar doğrudan hisseyi devralır, ölen ortağın yerine yeni ortak olurlar. |
| “Einziehung oder Abtretung vorgesehen” | Hissenin ya şirket tarafından içeri alınması (Einziehung) ya da mirasçılara veya diğer ortaklara devredilmesi (Abtretung) öngörülür. |
| “Zustimmung der Gesellschafter nötig” | Mirasçıların ortak olarak şirkete girmesi, diğer ortakların onayını gerektirir. |
Bu nedenle, her zaman ilk adım şirket sözleşmesinin çok dikkatli bir şekilde incelenmesidir.
3. Ölümden sonra hisselerin devri için pratik adımlar
-
Ölüm belgesinin (Sterbeurkunde) sunulması
Ölüm belgesi şirkete ve süreci yürüten hukukçuya veya mali müşavire verilmelidir. -
Mirasçılık durumunun ispatı
Bu genellikle aşağıdaki belgelerden biriyle yapılır:-
Sulh/vasiyet mahkemesinden (Nachlassgericht) alınan mirasçılık belgesi (Erbschein), veya
-
Noter onaylı resmi vasiyetname (öffentliches Testament) ve açılış tutanağı (Öffentliche Beglaubigung).
-
-
Her mirasçıya düşen payın belirlenmesi
Birden fazla mirasçı varsa şu sorular netleştirilmelidir:-
Hisseler birden fazla mirasçı arasında paylaştırılacak mı?
-
Yoksa sadece bir mirasçı aktif ortak olarak şirkete girecek, diğerleri ise parasal olarak mı (Abfindung) tasfiye edilecek?
-
-
Hisse devir sözleşmesinin (Abtretungsvertrag) hazırlanması
Her ne kadar miras yoluyla hukuken otomatik bir geçiş söz konusu olsa da, uygulamada hisse devri çoğu zaman resmi bir devir sözleşmesi (Abtretungsvertrag) ile belgelendirilir; özellikle de şirket sözleşmesi, doğrudan miras yoluyla geçiş yerine sözleşmesel devir (Abtretung) öngörüyorsa.Bir mirasçının ortak olarak kabul edilmesi halinde, bu kişinin ortak sıfatı ticaret sicilinde (Handelsregister) resmî olarak tescil edilmelidir.
4. Ticaret Sicilinin (Handelsregister) güncellenmesi
Şirket, yetkili yerel mahkemenin ticaret sicili birimine (Amtsgericht – Handelsregisterabteilung) bir başvuru yaparak değişiklikleri bildirmek zorundadır. Bu başvuru özellikle şunları içermelidir:
-
yeni ortağa ait bilgiler (ad, adres, pay oranı),
-
mirasçılık durumunu gösteren belge (Erbschein veya noter onaylı vasiyetname),
-
varsa hisse devir sözleşmesinin noter tasdikli örneği (Abtretungsvertrag),
-
gerekiyorsa diğer ortakların yazılı onayları,
-
müdür(ler)in (Geschäftsführer) noter tasdikli imzaları (notariell beglaubigt).
Bu güncelleme, § 40 GmbHG uyarınca zorunludur ve değişiklik meydana geldikten sonra mümkün olduğunca kısa süre içinde, genellikle birkaç hafta içinde yapılmalıdır.
5. Vergisel ve mali sonuçlar
-
Grunderwerbsteuer (taşınmaz alım vergisi) yok
Taşınmaz devirlerinde geçerli olan Grunderwerbsteuer, miras kapsamında gerçekleşen GmbH hisse devirlerinde kural olarak uygulanmaz. -
Miras vergisi (Erbschaftsteuer) ihtimali
Mirasçılar tarafından devralınan hisseler, miras vergisine tabi olabilir. Burada esas alınan, hissenin gerçek piyasa değeridir. -
Şirket değerlemesi (Unternehmensbewertung)
Hisselerin yüksek değere sahip olması halinde, vergi matrahının doğru belirlenebilmesi için genellikle profesyonel bir şirket değerlemesi yapılması gerekir.
Dikkat edilmesi gereken özel durumlar
| Durum | Gerekli işlem |
|---|---|
| Tek ortaklı GmbH’de (Ein-Personen-GmbH) ortağın ölümü | Mirasçılar hukuken halef olur; yeni bir Geschäftsführer atanmalıdır. |
| Mirasçılar arasında hisseleri kimin devralacağı konusunda anlaşmazlık | Ortaklık haklarının kullanılması, mahkeme kararı veya uzlaşma sağlanana kadar fiilen bloke edilebilir. |
| Şirketin mali durumunun kritik olması | Mirasçılar, iflas başvurusu (Insolvenz) yapma yükümlülüğü olup olmadığını veya hissenin satışının daha uygun olup olmadığını değerlendirmelidir. |
Sonuç
GmbH hisselerinin mirasçılara devri, hukuken tanınmış bir haktır; ancak tamamen otomatik işleyen, formalitesiz bir süreç değildir.
Şu adımlar özellikle önemlidir:
-
şirket sözleşmesinin ayrıntılı biçimde incelenmesi,
-
mirasçılık durumunun resmî belgelerle ispatlanması,
-
noter onaylı sözleşme ve belgelerin hazırlanması,
-
ve Handelsregister’in zamanında ve doğru şekilde güncellenmesi.
Bu işlemlerdeki gecikmeler veya ihmaller, şirketin faaliyetlerini aksatabileceği gibi, vergi ve idari açıdan da ciddi sorunlara yol açabilir.
* Bu web sitesinin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalar ve çeşitli kaynaklardan yararlanarak mümkün olduğunca doğru ve güvenilir bilgi sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen, zaman zaman hatalar ortaya çıkabilir veya bazı bilgiler tam olarak teyit edilmemiş olabilir. Bu nedenle, bu yazıda yer alan bilgiler ilk başvuru noktası olarak değerlendirilmelidir. Kesin ve bağlayıcı bilgi için her zaman yetkili resmî kurumlara ve uzman danışmanlara başvurmanız tavsiye edilir.
