اعتراف به مدرک تحصیلی مدرسهای خارجی در آلمان: نقش Schulamt و برنامه EQ در توانمندسازی پناهندگان و جوانان مهاجر
وقتی کودکان و نوجوانان پناهنده یا مهاجر وارد آلمان میشوند، چند سؤال اساسی مطرح میشود:
آیا مدارک مدرسهای آنها به رسمیت شناخته میشود؟
آیا میتوانند تحصیل خود را در همان سطح ادامه دهند؟
و آیا با وجود تفاوتهای سیستم آموزشی، میتوانند وارد آموزش حرفهای (Ausbildung) شوند؟
برای پاسخ به این پرسشها، باید نقش اداره آموزش و مدارس (Schulamt) در ارزیابی مدارک، و همچنین فرصتهایی را که برنامه EQ – Einstiegsqualifizierung بهعنوان پل عملی به سمت آموزش حرفهای و Berufsausbildung فراهم میکند، بشناسیم.
نخستین مرجع برای موضوعات مربوط به مدرسه، معمولاً Schulamt (اداره امور مدارس) در هر ایالت فدرال آلمان است.
وظایف Schulamt چیست؟
ارزیابی مدارک تحصیلی خارجی (مثلاً مدرک راهنمایی، متوسطه یا پیشدانشگاهی)،
تصمیمگیری در مورد اینکه دانشآموز در کدام پایه (کلاس) ثبتنام شود،
ارجاع دانشآموز به مدرسه مناسب، از جمله:
Willkommensklasse / Vorbereitungsklasse (کلاسهای خوشآمدگویی / آمادگی)،
یا ورود مستقیم به کلاسهای عادی، اگر زبان و دانش قبلی کافی باشد،
در برخی موارد صدور Bescheinigung (گواهی / تأییدیه) رسمی در مورد سطح معادل مدرک خارجی.
رویهها در هر ایالت ممکن است کمی متفاوت باشد، اما تصمیم نهایی همیشه بر عهده Schulamt است، نه فقط خود مدرسه.
بهطور تقریبی میتوان مدارک مدرسهای خارجی را با سیستم آلمان اینگونه مقایسه کرد:
| مدرک مدرسهای خارجی | معادل تقریبی در آلمان |
|---|---|
| مدرک پایان دوره ابتدایی (حدود ۶ سال) | Grundschule – بهتنهایی کافی نیست |
| مدرک راهنمایی / متوسطه اول (۹ سال) | Hauptschulabschluss |
| مدرک متوسطه (حدود ۱۰ سال تحصیل) | Realschulabschluss |
| مدرک دبیرستان / پیشدانشگاهی | Abitur / مجوز ورود به دانشگاه |
علاوه بر عنوان مدرک، عوامل زیر نیز مهم است:
محتوای درسی و دروس گذراندهشده،
معدل و عملکرد کلی،
تعداد سالهای واقعی تحصیل.
در عمل، اغلب از متقاضی خواسته میشود که مدارک خود را ترجمه رسمی و تأییدشده (beglaubigte Übersetzung) ارائه کند.
در این حالت، فرد چند گزینه دارد:
ادامهی تحصیل در یک مدرسه آلمانی برای دریافت یک مدرک آلمانی رسمی و به رسمیت شناختهشده،
یا
ورود به برنامه EQ – Einstiegsqualifizierung بهعنوان یک مسیر عملی به سمت Ausbildung.
EQ (Einstiegsqualifizierung) برنامهای است که توسط Bundesagentur für Arbeit (آژانس فدرال کار) حمایت مالی میشود و هدف آن کمک به جوانانی است که هنوز فرصت Ausbildung (آموزش حرفهای رسمی) بهدست نیاوردهاند؛ از جمله:
پناهندگان و تازهواردان،
افرادی که مدارک تحصیلیشان بهطور کامل به رسمیت شناخته نشده است،
جوانانی که تحصیل خود را بهصورت سنتی و کامل به پایان نرساندهاند.
مزایای برنامه EQ
| مزیت | توضیح |
|---|---|
| توانمندسازی عملی در داخل شرکت | حضور عملی در یک شغل واقعی، معمولاً به مدت ۶ تا ۱۲ ماه |
| حقوق ماهانهی نمادین | پرداخت ماهانهی حمایتی از طریق Bundesagentur für Arbeit |
| شانس ورود به Ausbildung | پس از موفقیت در EQ، امکان دریافت قرارداد Ausbildung |
| گواهی رسمی شرکت در برنامه | صدور گواهی رسمی که در رزومه و درخواستهای بعدی بسیار مفید است |
در برخی موارد، شرکت میتواند بخشی از مدت EQ را بهعنوان بخشی از مدت رسمی Ausbildung محسوب کند.
بهطور معمول:
جوانان ۱۷ تا ۲۵ سال (در مواردی تا حدود ۲۷ سال)،
کسانی که هنوز جایگاه Ausbildungsplatz (محل آموزش حرفهای) پیدا نکردهاند،
پناهندگان دارای Duldung (تحمل اقامت) یا Aufenthaltsgestattung (اجازه موقت در جریان پروسه پناهندگی) – با رعایت شرایط قانونی،
دارندگان انواع اقامت موقت یا اقامت انسانی.
شرکت در EQ اصولاً به مجوز کار از Ausländerbehörde (اداره امور اتباع خارجی) نیاز دارد، اما در بسیاری از موارد برای برنامههای EQ این مجوز بهسادگی صادر میشود.
۱. ترجمه رسمی و تأیید مدارک مدرسهای خارجی.
۲. مراجعه به Schulamt محلی یا Zentrale Stelle für Anerkennung (مرکز مرکزی برای ارزیابی مدارک).
۳. احتمالاً شرکت در آزمون تعیین سطح یا مصاحبهی ارزیابی.
۴. دریافت گواهی سطح مدرک از طرف Schulamt.
۵. سپس یکی از مسیرهای زیر:
ثبتنام در یک مدرسه مناسب، یا
ورود به یک برنامه EQ.
۶. شروع آموزش عملی در شرکت یا آمادگی هدفمند برای Ausbildung.
در بسیاری از شهرهای بزرگ، Beratungszentren für Bildung und Beruf (مراکز مشاوره برای آموزش و شغل) فعال هستند که:
به پناهندگان و مهاجران در زمینه انتخاب مدرسه، مسیر تحصیلی و شغلی کمک میکنند،
یاری میدهند تا فرد مدرسه، شرکت و برنامه EQ مناسب را پیدا کند.
همچنین نهادهایی مانند Jobcenter، Caritas، AWO و سازمانهای دیگر:
در روند درخواست برای EQ و Ausbildung همراهی میکنند،
در تماس با شرکتها و کارفرمایان کمک میکنند،
در تکمیل فرمها و درخواستهای اداری یاری میرسانند.
به رسمیت شناختن مدارک مدرسهای خارجی در آلمان، اولین گام برای ساختن یک مسیر آموزشی و شغلی روشن است.
اگر مدرک شما فوراً و کامل به رسمیت شناخته نشود، این به معنی بنبست نیست. برنامههایی مانند EQ فرصت ارزشمندی برای کسب تجربه عملی و ورود تدریجی به آموزش حرفهای رسمی (Ausbildung) ایجاد میکنند.
Schulamt و آژانس فدرال کار در این مسیر نقش محوری دارند. هرچه زودتر از مشاوره و برنامههای موجود استفاده شود، شانس ساختن یک آیندهی تحصیلی و شغلی پایدار در آلمان بیشتر خواهد شد.
تیم نویسندگان و ویراستاران وبسایت با انجام پژوهش گسترده و مراجعه به منابع متعدد، تلاش میکند اطلاعاتی دقیق و قابل اعتماد ارائه دهد. با این حال، احتمال بروز خطا یا ناقص بودن برخی جزئیات همیشه وجود دارد. بنابراین، لطفاً مطالب این مقاله را بهعنوان راهنمای اولیه در نظر بگیرید و برای دریافت اطلاعات قطعی و بهروز، حتماً به مراجع و نهادهای رسمی و متخصص مراجعه کنید.
