Almanya’da yabancı okul eğitimlerinin tanınması: Schulamt’ın rolü ve mülteciler ile genç göçmenler için EQ programı
Mülteci veya göçmen çocuklar ve gençler Almanya’ya geldiklerinde şu temel sorular gündeme gelir:
Yabancı okul diplomaları tanınacak mı?
Aynı eğitim seviyesinden devam edebilecekler mi?
Ve eğitim sisteminde eksikler olsa bile mesleki eğitime (Ausbildung) giriş mümkün mü?
Bu sorulara yanıt verebilmek için, yerel okul dairesi (Schulamt)’ın diploma değerlendirmesindeki rolünü ve EQ – Einstiegsqualifizierung programının, mesleki eğitim ve dual sistem Ausbildung’a açılan pratik bir köprü olarak sunduğu imkânları anlamak gerekir.
Okulla ilgili konularda ilk muhatap, genellikle ilgili eyaletteki **Schulamt (okul dairesi / eğitim müdürlüğü)**dir.
Schulamt ne yapar?
Yabancı okul diplomalarını ve karne / sertifikaları değerlendirir (örneğin ortaokul, lise diploması),
Öğrencinin hangi sınıf seviyesine yerleştirilebileceğine karar verir,
Öğrenciyi uygun bir okula yönlendirir; örneğin:
Willkommensklasse / Vorbereitungsklasse (karşılama / hazırlık sınıfları),
ya da dil ve bilgi düzeyi yeterliyse doğrudan normal bir sınıfa,
Bazı durumlarda, yabancı diplomanın yaklaşık hangi Alman seviyesine karşılık geldiğini gösteren resmi bir Bescheinigung (yazılı teyit / belge) düzenler.
Uygulama, eyalete göre şeklen değişebilir; fakat nihai karar her zaman Schulamt’a aittir – tek başına okula değil.
Yabancı okul diplomaları, kabaca Alman sistemine şöyle eşleştirilebilir:
| Yabancı okul diploması | Almanya’daki yaklaşık denkliği |
|---|---|
| İlkokul diploması (yaklaşık 6 yıl) | Grundschule – tek başına yeterli değil |
| 9 yıllık okul (ortaokul / ilk kademeli lise) | Hauptschulabschluss |
| 10 yıllık ortaöğretim diploması | Realschulabschluss |
| Genel lise / üniversite giriş diploması | Abitur / üniversiteye giriş hakkı |
Tanınma sadece başlığın adına göre değil; aynı zamanda:
Ders içeriklerine,
Not ortalamasına ve genel başarıya,
Toplam okul yılı sayısına bağlıdır.
Genellikle, söz konusu diplomaların yeminli / resmî tercümesi (beglaubigte Übersetzung) istenir.
Bu durumda da seçenekler vardır. İlgili genç:
Bir Alman okulunda eğitimine devam ederek, resmî olarak Almanya’da tanınan bir okul diploması alabilir veya
EQ – Einstiegsqualifizierung programına katılarak pratik yoldan Ausbildunga yaklaşabilir.
EQ (Einstiegsqualifizierung), Federal İş Ajansı (Bundesagentur für Arbeit) tarafından desteklenen bir programdır.
Henüz mesleki eğitim yeri (Ausbildungsplatz) bulamayan gençlere yöneliktir; örneğin:
Mülteciler ve yeni gelen göçmenler,
Diplomaları tam olarak tanınmayan gençler,
Klasik okul yolunu tamamlamamış veya yarıda bırakmış olanlar.
EQ programının avantajları
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| İşletme içinde pratik eğitim | Gerçek bir meslek alanında 6–12 ay süreyle uygulamalı çalışma |
| Aylık sembolik ücret | Bundesagentur für Arbeit tarafından finanse edilen bir ödenek |
| Ausbildung’a geçiş fırsatı | Başarılı EQ sonrası düzenli bir Ausbildung sözleşmesi imkânı |
| Resmî katılım belgesi | Gelecekteki başvurularda önemli bir referans oluşturan sertifika |
Bazı durumlarda işletme, EQ süresinin bir kısmını sonradan yapılacak Ausbildung süresine saydırabilir.
Genel olarak:
Yaklaşık 17–25 yaş arası gençler (bazı durumlarda 27 yaşına kadar),
Henüz Ausbildungsplatz bulamamış olanlar,
Belirli şartlarla Duldung (müsaade edilen / ertelenen ikamet) veya Aufenthaltsgestattung (sığınma sürecinde verilen geçici ikamet) sahibi mülteciler,
Geçici veya insani oturum izni bulunan kişiler.
EQ’ya katılım için çoğu zaman yabancılar dairesinden (Ausländerbehörde) çalışma izni gerekir; ancak EQ programları için bu izin çoğunlukla verilir.
Yabancı diplomaların tercüme ettirilmesi ve resmen onaylatılması.
Yerel Schulamt veya bir merkezi tanıma ofisi (Zentrale Stelle für Anerkennung) ile iletişime geçmek.
Gerekirse bir seviye tespit sınavına veya değerlendirme görüşmesine katılmak.
Diplomanın hangi seviyede tanındığını gösteren resmî bir yazılı belge (Bescheinigung) almak.
Ardından:
Uygun bir okula yerleştirilmek veya
Bir EQ programına başlamaktır.
Bir işletmede pratik eğitime ya da Ausbildung’a hazırlık sürecine başlamak.
Birçok büyük şehirde, mülteciler ve göçmenler için eğitim ve meslek danışma merkezleri (Beratungszentren für Bildung und Beruf) bulunmaktadır. Bu merkezler:
Okul ve meslek seçiminde yol gösterir,
Uygun EQ yerleri ve okulların bulunmasına yardımcı olur.
Ayrıca Jobcenter, Caritas, AWO ve benzeri kurumlar:
EQ ve Ausbildung başvurularında gençlere eşlik eder,
İşletmelerle iletişim kurulmasına yardımcı olur,
Formların doldurulması ve bürokratik işlemler konusunda destek sunar.
Yabancı okul diplomalarının tanınması, Almanya’da şeffaf ve planlanabilir bir eğitim ve kariyer yolunun ilk adımıdır.
Diplomanız ilk anda tam olarak tanınmasa bile bu, sürecin bittiği anlamına gelmez.
EQ gibi programlar, iş hayatına dair gerçek tecrübe kazandırarak, sonrasında düzenli bir Ausbildunga geçişi mümkün kılar.
Bu yolculukta Schulamt ve Federal İş Ajansı kilit rol oynar.
Erken dönemde danışmanlık almak ve mevcut programlardan yararlanmak, Almanya’da güvenli ve sürdürülebilir bir eğitim ve meslek geleceği kurma şansını önemli ölçüde artırır.
Bu sitenin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalar ve çok sayıda kaynağa dayanarak mümkün olduğunca doğru ve güvenilir bilgi sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen hatalar tamamen önlenemez ve bazı ayrıntılar zamanla değişebilir veya kesinleşmemiş olabilir. Bu nedenle, bu yazıdaki bilgiler ilk yönlendirici çerçeve olarak görülmeli; bağlayıcı ve en güncel bilgiler için her zaman yetkili resmî kurumlar ve uzman mercilerle irtibata geçilmelidir.
