بله، داشتن کارت اهدای عضو (Organspendeausweis) میتواند بر ترتیبات دفن اسلامی در آلمان تأثیر بگذارد، بهویژه در دو موضوع مهم:
سرعت دفن و حفظ حرمت و تمامیت بدن. این مسئله حسّاس است و باید از منظر فقهی، حقوقی و عملی با دقت فهم شود.
آیا کارت اهدای عضو بر دفن اسلامی اثر میگذارد؟
بله، از چند جهت:
بهتأخیر افتادن دفن
اگر فردی کارت اهدای عضو داشته باشد و در آن رضایت خود را اعلام کرده باشد، پزشکان پیش از تحویل جسد به خانواده یا شرکت کفن و دفن، عمل برداشت اعضا (مثلاً کبد، کلیهها، قلب و...) را انجام میدهند.
این کار مستلزم:
آزمایشها و بررسیهای اضافی
آمادهسازی پیچیدهٔ پزشکی
هماهنگی با مرکز پیوند عضو
است و در عمل معمولاً باعث میشود دفن حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت به تعویق بیفتد.
این موضوع با توصیهٔ اسلامی به دفن هرچه سریعتر میّت – ترجیحاً در همان روز فوت یا نهایتاً روز بعد – در تعارض قرار میگیرد.
دستکاری و جراحی در بدن
فرآیند اهدای عضو شامل موارد زیر است:
بازکردن قفسهٔ سینه یا شکم
خارجکردن برخی اعضای داخلی
دوختن بدن پس از عمل جراحی
حتی اگر این کار با رعایت اصول پزشکی و احترام انجام شود، بدن دیگر در حالت اولیه و کامل باقی نمیماند. برخی از فقها این موضوع را نوعی اخلال در حرمت و تمامیت میّت میدانند. در بعضی قبرستانهای اسلامی نیز ممکن است تا زمانیکه وضعیت بدن و میزان جراحی روشن نباشد، نسبت به دفن چنین جسدی تردید یا مخالفت وجود داشته باشد.
مشکلات در انتقال بینالمللی جسد
اگر عمل اهدای عضو انجام شده باشد:
صدور Leichenpass (گذرنامهٔ جسد) برای انتقال به خارج ممکن است به تأخیر بیفتد.
برخی کشورها از پذیرش اجسادی که روی آنها عمل برداشت عضو انجام شده، خودداری میکنند.
ممکن است سفارتخانهها اظهارنامهها یا گزارشهای پزشکی ویژه درخواست کنند.
آیا این موضوع دفن اسلامی را بهطور کامل منتفی میکند؟
خیر، ولی میتواند روند را پیچیدهتر کند:
پس از عمل جراحی نیز بدن میتواند غسل داده شده و طبق آداب اسلامی دفن شود.
در اصل، قواعد کلی شریعت اسلامی دفن فرد اهداکنندهٔ عضو در قبرستان اسلامی را ممنوع نمیکند.
اما برخی جمعیتها و انجمنهای اسلامی ممکن است در صورتیکه رضایت شرعی و آگاهانهٔ متوفی به اهدای عضو روشن نباشد، نسبت به دفن او در قطعهٔ اسلامی مخالفت یا احتیاط داشته باشند.
برای یک مسلمان مقیم آلمان چه راهکاری توصیه میشود؟
| توصیه | دلیل |
|---|---|
| همراهداشتن کارت حاوی ردّ اهدای عضو | حفظ حرمت و تمامیت بدن و تسریع در انجام تشریفات دفن |
| درج این ردّ در وصیتنامهٔ پزشکی / دستورات پیشرفته درمانی | تا پزشکان یا بستگان بدون آگاهی از خواست دینی او تصمیم دیگری نگیرند |
| اطلاعدادن صریح و روشن به خانواده | تا در هنگام فوت، خانواده از سؤال بیمارستان دربارهٔ اهدای عضو غافلگیر نشوند |
| همکاری از ابتدا با شرکت کفن و دفن اسلامی | چون این شرکتها شیوهٔ اقدام سریع و جلوگیری از مداخلات غیرضروری را میشناسند |
نمونهٔ متن برای ردّ اهدای عضو (نوشتاری):
به آلمانی:
„Aus religiösen Gründen lehne ich jede Organspende ab.“
به عربی:
«أرفض التبرع بأي عضو من جسدي بعد الوفاة، التزامًا بأحكام الشريعة الإسلامية».
خلاصه
داشتن کارت اهدای عضو، دفن اسلامی را بهطور مطلق ناممکن نمیکند، اما ممکن است:
موجب تأخیر در دفن شود،
وضعیت ظاهری و داخلی بدن را تغییر دهد،
روند انتقال جسد به خارج یا دفن در بعضی قبرستانهای اسلامی را پیچیدهتر کند.
بنابراین، توصیه میشود هر مسلمان در آلمان، موضع خود را از هماکنون بهصورت مکتوب و شفاهی مشخص کند و آن را با خانواده و یک شرکت کفن و دفن اسلامی هماهنگ سازد تا کرامت او پس از مرگ، مطابق با باورهای دینیاش حفظ شود.
* تیم نویسندگان و ویراستاران وبسایت میکوشد با تحقیقات گسترده و مراجعه به چندین منبع معتبر، اطلاعاتی هرچه دقیقتر و قابل اعتمادتر ارائه کند. با این حال، احتمال خطا، نقص یا نهایینبودن برخی از اطلاعات همیشه وجود دارد. بنابراین، محتوای این مقاله باید به عنوان یک مرجع اولیه و راهنمای کلی در نظر گرفته شود و برای بهدستآوردن اطلاعات قطعی، بهروز و الزامآور لازم است با مراجع رسمی و نهادهای ذیصلاح مشورت شود.
