İkili sınır dışı anlaşmaları nedir?
İkili sınır dışı anlaşmaları, Almanya ile bazı ülkeler arasında imzalanan anlaşmalardır. Bu anlaşmalar uyarınca ilgili ülkeler, Almanya’nın ülkede kalmalarını kabul etmediği vatandaşlarını geri kabul etmeyi taahhüt eder; örneğin:

• iltica başvurusunun reddedilmesi,

• oturum izninin süresinin bitmesi,

• cezai nedenlerle sınır dışı kararı verilmesi.

Bu anlaşmalar genellikle şunları içerir:

• kimlik tespiti prosedürleri

• seyahat belgesi yerine geçen evrakların çıkarılma süreleri

• polis ile diplomatik temsilcilikler arasında iş birliği

• hava veya kara yoluyla nakil düzenlemeleri

Almanya ile sınır dışı/geri kabul anlaşması olan ülkeler
Almanya birçok ülkeyle anlaşma yapmıştır; bunlardan bazıları:

• Tunus, Fas, Cezayir

• Arnavutluk, Sırbistan, Kosova, Kuzey Makedonya

• Nijerya, Gürcistan, Ermenistan, Pakistan

• Hindistan, Vietnam, Rusya, Moldova

• Afganistan (geçici olarak askıya alındı)

Not: Bazı anlaşmalar çerçeve anlaşması niteliğindedir; bazıları ise ayrıntılı uygulama hükümleri içerir.

Bu anlaşmalar iltica kararlarını nasıl etkiler?

1. “Güvenli ülke” sınıflandırmasını teşvik edebilir
Aktif bir anlaşma, bir ülkenin “güvenli ülke” sayılması yönündeki argümanları güçlendirebilir. Bu da:

• daha hızlı inceleme (kısaltılmış prosedür),

• daha yüksek hızlı ret ihtimali,

• itiraz süreçlerinde pratik şansın azalması anlamına gelebilir.

2. Sınır dışı kararını ve uygulamayı kolaylaştırır
Anlaşma aktif ve işliyorsa Alman makamları çoğu zaman:

• kimliği konsolosluk iş birliğiyle daha kolay doğrular,

• seyahat belgelerini daha hızlı temin eder,

• uzun gecikmeler olmadan sınır dışı tarihini belirleyebilir.

3. “Sınır dışı mümkün değil” engelinden yararlanmak zorlaşır (§ 25 Abs. 5)
Aktif bir anlaşma, sınır dışının teknik veya diplomatik olarak mümkün olmadığını kanıtlamayı zorlaştırır.

Gerçek örnekler

• Fas vatandaşı: Çok güçlü gerekçeler yoksa (ör. cinsel yönelim veya kişisel tehditler), başvuru hızlı reddedilebilir; aktif anlaşma nedeniyle süreç hızlanabilir.

• Nijeryalı başvurucu: Seyahat belgeleri çoğu zaman Nijerya konsolosluğu ile iş birliğiyle talep edilir ve konsolosluk anlaşma kapsamında yanıt verebilir.

Bu anlaşmalara rağmen itiraz edilebilir mi?
Evet, ancak çoğu zaman zordur. İtiraz şunlara dayanabilir:

• anlaşma olmasına rağmen hedef ülkede insan hakları ihlalleri,

• özel bireysel durumlar: hastalık, psikolojik durum, ailevi risk,

• anlaşmaya rağmen fiilî korumanın olmaması (ör. konsolosluğun iş birliği yapmaması).

Genel olarak anlaşmanın varlığı, kalma yönündeki hukuki argümanları zayıflatır.

Güvenli üçüncü ülke üzerinden gelenlerle ilişkisi
Kişi Almanya’ya, Almanya ile geri kabul düzenlemeleri bulunan bir ülkeden (ör. İtalya, İspanya, Fransa) geçmişse, o ülkeye gönderme şu temelde yapılabilir:

• Avrupa içinde Dublin sistemi,

• diğer durumlarda ikili anlaşmalar.

Sonuç
İkili sınır dışı anlaşmaları, Almanya’nın zorla geri dönüş süreçlerini hızlandırmak için kullandığı en güçlü araçlardandır ve bu tür anlaşması bulunan ülkelerin vatandaşları için dosyada belirleyici olabilir. Bireysel hukuki korumayı ortadan kaldırmaz; ancak kalma şartlarını zorlaştırır ve gerçek bir tehlike veya insani istisnayı kanıtlayan dikkatli bir hukuki savunma gerektirir.