Almanya’da Bürgergeld Hakkında Kapsamlı Rehber: Yeni Sistemle İlgili Bilmeniz Gereken Her Şey
2023 yılının başında, işsizlik yardımı türü II (ALG II) ve halk arasında Hartz IV olarak bilinen sistem, yerini yeni Bürgergeld sistemine bıraktı. Bu yeni düzenlemenin amacı, Almanya’da maddi sıkıntı yaşayan kişilere sağlanan sosyal desteği güçlendirmek ve onların işgücü piyasasına yeniden entegre olma şansını artırmaktır. Bu yazıda, Bürgergeld hakkında bilmeniz gereken temel noktaları – başvuru şartları, ödeme tutarları ve başvuru süreci dâhil – ayrıntılı ve anlaşılır bir şekilde ele alıyoruz.
Bürgergeld; çalışarak, birikimlerle veya diğer gelir kaynaklarıyla geçimini sağlayamayan kişilere yönelik bir sosyal yardım programıdır.
1 Ocak 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Amaç, daha esnek bir sosyal güvenlik ağı oluşturmak ve aynı zamanda işgücü piyasasına katılımı daha güçlü biçimde teşvik etmektir.
Uygulama ve ödemeler, yerel Jobcenter birimleri tarafından yürütülmektedir.
Not: Bürgergeld’den önceki sistem resmî olarak ALG II veya Hartz IV olarak adlandırılıyordu. Resmî isim değişmiş olsa da, günlük konuşmada birçok kişi hâlâ “Hartz IV” ifadesini kullanmaya devam ediyor.
Bürgergeld; Almanya’da yaşayan ve temel geçim masraflarını karşılayamayan Alman vatandaşları ile yabancı uyruklu, ancak Almanya’da yasal olarak ikamet eden kişiler için geçerlidir.
Kişinin yardım alma hakkı, ayrıntılı bir gelir ve malvarlığı incelemesinin ardından belirlenir. Bu inceleme, kişinin ve aynı hanede yaşayan diğer bireylerin durumunu da kapsar (Bedarfsgemeinschaft).
Kural olarak kişinin, kısa veya orta vadede günde en az 3 saat çalışabilecek durumda olması beklenir.
Eğer ciddi sağlık engelleri nedeniyle çalışmak mümkün değilse, sorumluluk bazen sağlık sigortası veya emeklilik sigortası gibi diğer sosyal sigorta kurumlarına devredilir.
Başvuru sahibinin Almanya’da yasal ikamet hakkına sahip olması gerekir.
Alman vatandaşı olmayanlar için genellikle geçerli bir oturum izni veya benzeri bir yasal statü şarttır.
Bürgergeld ödemesinin miktarı;
aile durumu (bekâr, evli, çocuklu vb.)
yaş
aynı hanede yaşayan kişi sayısı
gibi unsurlara bağlıdır.
Temel ödeme tutarı, yani Regelsatz (standart ihtiyaç tutarı) her yıl ekonomik göstergeler ve yaşam maliyetlerindeki değişiklikler dikkate alınarak güncellenir. Genel anlamda:
Tek başına yaşayan yetişkinler:
Hane içindeki diğer kişilerle masraf paylaşmayan bekâr kişilere, nispeten daha yüksek bir Regelsatz ödenir.
Eşler ve birlikte yaşayan partnerler:
Ortak yaşam giderleri dikkate alındığı için, her bir yetişkine bekâr bir kişiye göre biraz daha düşük bir tutar ödenir.
Çocuklar ve gençler:
Çocuk ve gençler için yaşa göre değişen Regelsatz tutarları vardır. Ailelere, çocukların temel ihtiyaçlarını karşılamak üzere ek ödemeler yapılır.
Kira ve ısıtma giderleri (Kosten der Unterkunft):
Regelsatz’a ek olarak, kira ve ısıtma giderleri de makul düzeyde olmak kaydıyla tamamen veya kısmen karşılanabilir. “Makul düzey” kavramı, her şehir veya belediye tarafından ayrı ayrı belirlenir.
Çoğu grup için Regelsatz tutarları, eski ALG II sistemine kıyasla yükseltilmiştir. Bu sayede artan yaşam maliyetleri daha gerçekçi şekilde karşılanmaya çalışılmaktadır.
Bürgergeld, yardım alan kişilerin mesleki becerilerini geliştirmeye ve kalıcı istihdam bulmalarına daha fazla odaklanmaktadır.
Kısa süreli ve geçici tedbirler yerine, uzun vadeli istihdam olanakları yaratmaya yönelik eğitim ve kurslara ağırlık verilmektedir.
İlk aşamada – genellikle bir yıl boyunca – malvarlığı ve barınma giderleri konusunda daha esnek kurallar geçerlidir.
Bu süre içinde, küçük birikimlerin hemen tüketilmesi beklenmez ve çoğu durumda mevcut kira giderleri doğrudan “makul” kabul edilir.
Bürgergeld ile birlikte yaptırım ve kesinti kuralları yeniden düzenlenmiştir.
Ödemelerin azaltılması, kademeli ve genel olarak daha ılımlı şekilde uygulanır; böylece insanların ani bir finansal krize sürüklenmesi önlenmeye çalışılır.
Buna karşın, yardım alan kişilerin iş arama ve mesleki entegrasyon çalışmalarında aktif olarak yer almaları hâlâ temel bir beklentidir.
Öncelikle ikamet ettiğiniz yerden sorumlu Jobcenter ile iletişime geçmeniz gerekir.
Buradan başvuru süreci, gerekli formlar ve istenen belgeler hakkında bilgi alabilirsiniz.
Birçok bölgede, başvuruyu kısmen veya tamamen çevrimiçi olarak yapmak mümkündür.
Sizden aşağıdaki konularda bilgi vermeniz istenir:
mevcut gelir durumunuz
malvarlığınız ve birikimleriniz
kira ve konut bilgileriniz
aile durumunuz ve hanede yaşayan kişi sayısı
Genellikle talep edilen belgeler:
geçerli kimlik veya oturum izni
kira sözleşmesi (Mietvertrag) ve kira/yan giderlere ilişkin belgeler
son aylara ait banka hesap dökümleri
sigorta belgeleri ve varsa diğer gelir türlerine ilişkin kanıtlar (maaş, nafaka, ek yardımlar vb.)
Belgelerinizi sunduktan sonra, Jobcenter genellikle sizinle yüz yüze görüşme için randevu verir.
Bu görüşmede, finansal durumunuz, mesleki geçmişiniz ve iş bulma potansiyeliniz değerlendirilir.
Ardından çoğunlukla bir entegrasyon sözleşmesi (Eingliederungsvereinbarung) hazırlanır. Bu belgede, iş arama ve eğitim faaliyetleri konusunda hem sizin hem de Jobcenter’in sorumlulukları ayrıntılı olarak belirtilir.
Başvurunuz kabul edilirse, size yazılı bir Bescheid (resmî karar yazısı) gönderilir. Bu yazıda:
aylık Bürgergeld tutarınız
yardımı ne kadar süreyle alacağınız
ilk ödemenin hangi tarihte yapılacağı
belirtilir.
Başvurunuz reddedilirse, yasal süreler içerisinde itiraz (Widerspruch) etme hakkınız vardır. Gerekliyse konuyu sosyal mahkemeye (Sozialgericht) de taşıyabilirsiniz.
Aktif iş arama:
İş aradığınızı ve işgücü piyasasına dönme niyetinde olduğunuzu somut şekilde göstermeniz gerekir. Bu, başvurular, görüşmeler veya kurslara katılım gibi adımları içerir.
Randevulara uyma:
Jobcenter tarafından verilen randevulara (görüşmeler, bilgilendirme toplantıları, kurs başlangıçları vb.) zamanında gitmek zorundasınız.
Değişiklikleri bildirme:
Kişisel veya finansal durumunuzda bir değişiklik olduğunda, bunu en kısa sürede Jobcenter’e bildirmeniz gerekir. Örneğin:
yeni bir işe başlama veya iş değişikliği
taşınma veya adres değişikliği
aile yapısında değişiklik (evlilik, boşanma, çocuk doğumu vb.)
yeni bir gelir kalemi elde etme (yan iş, miras, nafaka, ek yardım vb.)
Yakın zamanda geçiminizi kendi başınıza sağlayamayacağınızı düşünüyorsanız, mümkün olduğunca erken Jobcenter ile irtibata geçin.
Bu sayede hem gelir boşluğu riskini azaltır, hem de gerekli belgeleri toplamak için yeterli zamana sahip olursunuz.
İş ve mesleki gelişimle ilgili sorularınız için sorumlu danışmanınız (Fallmanager) ile iletişimi sürdürün.
Size sunulan eğitim, kurs ve mesleki geliştirme fırsatlarını değerlendirin; bunlar uzun vadede iş bulma şansınızı artırabilir.
Aşağıdaki kurumlar ücretsiz danışmanlık hizmetleri sunabilir:
sosyal danışma merkezleri
yardım kuruluşları ve sivil toplum örgütleri
sendikalar
Bu kurumlar, haklarınızı ve yükümlülüklerinizi anlamanız, formları doldurmanız ve itiraz sürecinde size rehberlik edebilir.
Tüm resmî yazışmaları, kira sözleşmelerini, Bescheid’ları ve önemli faturaları düzenli biçimde saklayın.
Gerek duyduğunuzda bu belgeleri hızlıca bulabilmek; hem Jobcenter’le olan iletişiminizi kolaylaştırır hem de itiraz süreçlerinde büyük avantaj sağlar.
Bürgergeld, Almanya’nın sosyal yardım sisteminde yeni bir aşamayı temsil etmektedir. Amaç; maddi zorluk içindeki kişilere daha fazla finansal güvenlik sağlarken, aynı zamanda onların işgücü piyasasına kalıcı ve sürdürülebilir şekilde dönüşünü desteklemektir. Maddi açıdan zor bir dönemden geçiyorsanız veya mesleki bir yeniden başlangıç yapmak istiyorsanız, Bürgergeld sisteminin ayrıntılarını bilmek, haklarınızdan tam anlamıyla yararlanmanıza yardımcı olacaktır.
Jobcenter ile yakın iletişimde kalın, üstlendiğiniz yükümlülüklere uyun ve gerektiğinde hukuki veya sosyal danışmanlık almaktan çekinmeyin.
* Bu web sitesinin yazar ve editör ekibi, kapsamlı araştırmalar ve çeşitli kaynaklara dayanarak doğru ve güncel bilgiler sunmaya özen göstermektedir. Buna rağmen, zaman içinde bazı bilgilerin değişmesi veya hatalar oluşması ihtimali tamamen ortadan kaldırılamaz. Bu nedenle, bu makaledeki bilgileri genel bir rehber olarak değerlendirmenizi ve bağlayıcı, güncel bilgiler için her zaman ilgili resmî kurumlara başvurmanızı tavsiye ederiz.
