انتخابات در آلمان
مقدمه
انتخابات آزاد یکی از ستونهای اساسی دموکراسی در آلمان بهشمار میرود. از راه انتخابات، به تمام شهروندان فرصت داده میشود تا بهگونه فعال در روند سیاسی سهم بگیرند و در شکلدهی پالیسیهای دولتی نقش داشته باشند. در جریان انتخابات، احزابی که حمایت اکثریت رأیدهندهگان را بهدست آورند، اجازه مییابند برای مدت معین حکومت را تشکیل دهند و برنامههای سیاسی اعلانشده خود را عملی بسازند. اگر شهروندان از سیاستهای حکومت راضی نباشند، میتوانند در انتخابات بعدی با رأی خود این نارضایتی را ابراز کنند. این مقاله نظام انتخاباتی در آلمان را تشریح میکند و انواع انتخابات، مراحل آن، شرایط نامزدی و رأیدهی و همچنان ویژگیهای اساسی انتخابات در این کشور را توضیح میدهد. علاوه بر آن، به سطح مشارکت رأیدهندهگان و برخی چالشهای روند انتخاباتی نیز پرداخته میشود.
انواع انتخابات
روند انتخابات در آلمان چندین سطح دارد که مهمترین آنها عبارتاند از:
-
انتخابات پارلمان فدرال (انتخابات بوندستاگ – Bundestag):
در این انتخابات، رأیدهندهگان اعضای پارلمان فدرال را انتخاب میکنند و این اعضا بعداً صدراعظم فدرال (Bundeskanzler) را برمیگزینند. بوندستاگ مهمترین نهاد قانونگذاری کشور است و نماینده تمام شهروندان آلمان میباشد.
-
انتخابات ایالتی (Landtagswahlen):
این انتخابات عموماً هر پنج سال یکبار در ایالتهای فدرال برگزار میگردد. جدول زمانی انتخابات در سراسر آلمان یکسان نیست؛ در هر ایالت در زمان متفاوتی انتخابات دایر میشود. برمن یگانه ایالتی است که در آن هر چهار سال یکبار انتخابات برگزار میگردد. نام پارلمانهای ایالتی با هم فرق میکند: در هامبورگ و برمن «Bürgerschaft»، در برلین «Abgeordnetenhaus» و در سایر ایالتها «Landtag» گفته میشود.
-
انتخابات شورایی و شهری (Kommunalwahlen):
در این انتخابات، نمایندهگان سیاسی شوراهای محلی و شوراهای شهری، همچنان شاروالها (شهرداران) و ولسوالان/فرمانداران مناطق انتخاب میشوند. شهروندان سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا که در آلمان زندهگی میکنند نیز، حتی اگر تابعیت آلمانی نداشته باشند، حق شرکت در این انتخابات را دارند.
شرایط نامزدی و رأیدهی
بهطور عمومی، هر شخصی که سناش از ۱۶ سال بیشتر باشد و تابعیت آلمان را داشته باشد، حق دارد رأی بدهد و خود را نامزد انتخابات کند. استثنا در ایالت هسن است که در آن یک نامزد باید حداقل ۲۱ سال عمر داشته باشد. انتخابات همیشه در روز یکشنبه برگزار میشود؛ روزی که برای بیشتر کارمندان رخصتی است و این موضوع برای آنان فرصت کافی فراهم میسازد تا به مرکز رأیدهی بروند.
نظام رأیدهی – دو رأی
رأیدهندهگان در انتخابات پارلمانی آلمان معمولاً دو رأی دارند:
-
رأی اول (Erststimme):
از رأی اول برای انتخاب یک نامزد در حوزه انتخاباتی استفاده میشود (انتخابات مستقیم). نامزدی که در حوزه خود بیشترین رأی را کسب کند، یک کرسی مستقیم بهدست آورده و مستقیماً وارد پارلمان (بوندستاگ) میگردد.
-
رأی دوم (Zweitstimme):
رأی دوم برای انتخاب فهرست حزبی در سطح ایالتی یا ملی بهکار میرود (نمایندهگی نسبی). این رأی اهمیت بیشتری دارد، زیرا تقسیم عمومی کرسیها در پارلمان را میان احزاب مختلف تعیین میکند.
پیش از روز انتخابات، برای رأیدهندهگان «خبرنامه انتخاباتی» یا اطلاعیه رأیدهی (Wahlbenachrichtigung) از طریق پست فرستاده میشود که در آن محل رأیدهی و معلومات عملی دیگر درج گردیده است.
ویژگیهای اساسی انتخابات
انتخابات در آلمان چند ویژگی بنیادی دارد:
-
مستقیم (Direkt):
شهروندان آلمان حق رأی خود را بهصورت مستقیم اعمال کرده و خود نمایندهگانشان را برمیگزینند.
-
آزاد (Frei):
رأیدهی اجباری نیست؛ هیچکس مجبور به شرکت در انتخابات یا انتخاب یک حزب یا نامزد مشخص نمیباشد.
-
برابر (Gleich):
همه آرا وزن یکسان دارند؛ رأی هیچ فردی از رأی دیگر مهمتر یا کماهمیتتر نیست.
-
محرم / سری (Vertraulich):
رأیدهی بهشکل محرم و سری انجام میشود و انتخاب هر فرد بهعنوان معلومات محرم نگهداشته میشود.
در کنار این اصول، یک حد نصاب به نام «مانع پنجدرصدی» (Fünf-Prozent-Hürde) نیز وجود دارد؛ به این معنا که یک حزب باید دستکم ۵ درصد آرای رأی دوم را بهدست آورد یا در سه حوزه انتخاباتی کرسی مستقیم بگیرد تا اجازه ورود به پارلمان (بوندستاگ) را پیدا کند. هدف از این قاعده جلوگیری از پراگنده شدن بیش از حد پارلمان توسط تعداد بسیار زیاد احزاب کوچک است.
مشارکت رأیدهندهگان
آمارهای انتخاباتی در آلمان نشان میدهد که سطح مشارکت رأیدهندهگان نسبتاً بلند است. در دهه ۱۹۷۰ میزان مشارکت در برخی انتخابات بیش از ۹۰ درصد بود. اما پس از وحدت دوبارۀ آلمان در سال ۱۹۹۰، این رقم به حدود ۸۰ درصد کاهش یافته است. در انتخابات سال ۲۰۱۷، میزان مشارکت ۷۶٫۲ درصد از شهروندان واجد شرایط رأیدهی را تشکیل میداد.
خلاصه
بهطور کلی، انتخابات در آلمان یکی از مهمترین ابزارها برای ابراز اراده مردم و سهمگیری در زندهگی سیاسی است. از طریق یک نظام انتخاباتی واضح و منظم، شهروندان اطمینان حاصل میکنند که نمایندهگانشان در پارلمان بهگونه دموکراتیک انتخاب شده و در برابر مردم پاسخگو هستند. این روند، تعهد آلمان به ارزشهای دموکراسی، شفافیت و حاکمیت قانون را بهخوبی بازتاب میدهد.
-
تیم نویسندهگان و ویراستاران در این وبسایت میکوشند با انجام تحقیقهای گسترده و استفاده از منابع گوناگون، معلومات دقیق و قابل اعتماد را در مقالات ارائه کنند. با وجود این، ممکن است گاهی اشتباهاتی رخ دهد یا معلوماتی شامل گردد که بهطور کامل تأیید نشده باشد. بناً لطفاً معلومات مندرج در این مقالات را بهعنوان یک مرجع ابتدایی در نظر گرفته و برای بهدست آوردن معلومات نهایی و معتبر همیشه به ادارهها و مراجع صلاحیتدار مراجعه نمایید.