رخصتی (اجازه) مریضی در آلمان: حقوق کارمند و کارفرما بهگونهٔ مفصل
در آلمان، رخصتی مریضی که با اصطلاحات Krankschreibung یا Arbeitsunfähigkeit یاد میشود، یک حق قانونی محافظتشده است. قوانین کار و نظام بیمۀ صحی طوری طرح شدهاند که بین منافع کارمند و کارفرما یک توازن عادلانه برقرار گردد.
۱. در چه وقت حق رخصتی مریضی دارید؟
شما زمانی حق رخصتی مریضی دارید که:
به یک بیماری جسمی یا روانی دچار شده باشید که نمیگذارد کار خود را درست انجام دهید،
در همان روز، و بهتر است قبل از شروع کار، کارفرمای خود را فوری باخبر کنید،
اگر غیبت شما بیش از سه روز تقویمی طول بکشد، از داکتر یک گواهی ناتوانی از کار (Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung) بگیرید
(بعضی شرکتها این گواهی را حتی از روز اول میخواهند).
۲. حقوق کارمند چیست؟
| حق | توضیح |
|---|---|
| دریافت معاش در وقت مریضی | کارفرما تا شش هفته، معاش کامل شما را میپردازد (Lohnfortzahlung im Krankheitsfall). |
| رفتن به پرداخت Krankengeld | بعد از شش هفته، پرداخت از طرف بیمهٔ صحی قانونی صورت میگیرد و شما Krankengeld میگیرید؛ معمولاً حدود ۷۰٪ معاش ناخالص و حداکثر ۹۰٪ معاش خالص. |
| عدم اخراج فقط بهخاطر مریضی | معمولاً شما فقط بهدلیل مریض بودن اخراج شده نمیتوانید؛ مگر در حالات بسیار پیچیده و درازمدت. |
| حفظ محرمیت معلومات صحی | کارفرما حق ندارد بداند شما کدام مرض دارید؛ فقط باید بداند تا چه وقت نمیتوانید کار کنید. |
| گرفتن رخصتی مریضی در خارج از آلمان | در سفر به خارج از آلمان هم میشود گواهی مریضی گرفت، اما تحت شرایط خاص و با اطلاع فوری به کارفرما و بیمه. |
۳. حقوق کارفرما چیست؟
| حق | توضیح |
|---|---|
| درخواست گواهی از روز اول | کارفرما میتواند طبق مقررات شرکت، گواهی مریضی از روز اول را بخواهد. |
| عدم پرداخت معاش بعد از شش هفته | بعد از شش هفته، مکلفیت کارفرما برای پرداخت معاش ختم میشود و بیمه صحی پرداخت Krankengeld را به عهده میگیرد. |
| بررسی صحت رخصتی مریضی | اگر شک پیدا شود، کارفرما میتواند از بیمه بخواهد که خدمات طبی (Medizinischer Dienst) رخصتی را بررسی کند. |
| اقدامات انضباطی در صورت تقلب | اگر ثابت شود که کارمند اصلاً مریض نبوده (مثلاً در زمان رخصتی در جای دیگر کار کرده)، امکان اخطار، اقدامات انضباطی و حتا اخراج وجود دارد. |
۴. رساندن گواهی مریضی چگونه صورت میگیرد؟ (سیستم eAU)
از سال ۲۰۲۳، سیستم گواهی مریضی در آلمان زیادتر الکترونیکی شده است:
داکتر معلومات مربوط به گواهی ناتوانی از کار (eAU) را مستقیم به بیمه صحی میفرستد.
کارفرما این معلومات را به شکل دیجیتالی از بیمه به دست میآورد.
با این همه، کارمند هنوز مکلف است که:
به وقت مناسب کارفرما را خبر کند (بهطور مثال از راه تلفن یا ایمیل).
در صورت ضرورت، یک کاپی کاغذی از گواهی نزد خود نگه دارد.
۵. مریضشدن در وقت رخصتی سالانه (Urlaub)
اگر در جریان رخصتی رسمی سالانه با معاش مریض شوید:
روزهایی که بهوسیلهٔ گواهی مریضی معتبر پوشش داده شدهاند، جزو روزهای رخصتی حساب نمیشوند، بلکه رخصتی مریضی به شمار میآیند.
باید فوراً کارفرما را باخبر سازید و گواهی را (در صورت لزوم از خارج از آلمان) بفرستید.
۶. نکات مهم در مورد رخصتی مریضی
رخصتی مریضی همیشه به معنای خوابیدن ۲۴ ساعته نیست:
قدمزدن یا کارهای سبک تفریحی ممکن است مجاز باشد، مشروط بر اینکه روند صحتیابی را خراب نکند.
سفر به خارج از کشور در زمان مریضی:
رفتن به خارج از آلمان در وقت رخصتی مریضی معمولاً فقط با اجازۀ قبلی بیمه صحی ممکن است. در غیر آن، ممکن است از حق دریافت کمکهای مالی محروم شوید.
داشتن بیش از یک وظیفه (کار):
بسته به نوع مریضی، ممکن است در یک وظیفه ناتوان از کار باشید (مثلاً کار شاق بدنی)، اما بتوانید در یک کار دیگر که سبکتر است (مثلاً کار اداری) فعالیت کنید؛ این موضوع را داکتر تشخیص میدهد.
۷. خلاصه: کارمند در مقابل کارفرما
| کارمند | کارفرما |
|---|---|
| حق دارد تا شش هفته معاش کامل بگیرد | میتواند از روز اول گواهی مریضی مطالبه کند |
| بعد از شش هفته، از بیمه صحی Krankengeld میگیرد | میتواند صحت رخصتی مریضی را از راه بیمه و Medizinischer Dienst بررسی کند |
| مجبور نیست نوع مرض را افشا کند | میتواند در صورت شک به تقلب یا سوءاستفاده اقدام قانونی کند |
| تنها در حالات خاص و درازمدت بهخاطر مریضی اخراج میشود | حق دارد برای تنظیم کار و حفظ جریان فعالیت شرکت تصمیم بگیرد |
ـ* تیم نویسندگان و ویراستاران سایت تلاش میکند به کمک تحقیقات گسترده و منابع مختلف معلومات را تا حد امکان دقیق و قابل اعتماد ارائه کند. با وجود این، احتمال وجود نواقص، اشتباهات یا معلومات نهایینشده وجود دارد. این متن تنها یک رهنمای ابتدایی است؛ برای مشورهٔ مشخص و حقوقی، حتماً با وکیل کار، داکتر و شرکت بیمه مشوره کنید.
