مقدمه

نظام سیاسی و مالی آلمان ساختاری فدرال دارد؛ یعنی قدرت میان دولت فدرال مرکزی (Bund) و دولت‌های ایالتی (Länder) تقسیم شده است.

اما این ساختار فقط در حوزه صلاحیت‌های سیاسی دیده نمی‌شود، بلکه به نظام مالی و مالیاتی کشور نیز گسترش می‌یابد.

پس تفاوت میان منابع درآمدی دولت فدرال و دولت‌های ایالتی چیست؟

در این مقاله، مقایسه‌ای مفصل و منظم ارائه می‌کنیم که نشان می‌دهد هر سطح حکمرانی چگونه تأمین مالی می‌شود و تفاوت‌ها در مالیات‌ها، درآمدها و انتقالات مالی کجاست.

نخست: نگاهی کلی به نظام مالی آلمان

نظام مالی در آلمان از سه سطح تشکیل شده است:

• دولت فدرال (Bund)

• دولت‌های ایالتی (Länder)

• شهرداری‌ها و جوامع محلی (Kommunen)

توزیع درآمدها میان این سطوح بر اساس قواعدی انجام می‌شود که در قانون اساسی آلمان (Grundgesetz) تعیین شده‌اند و هدف آن‌ها تضمین کارآیی، تعادل و عدالت میان مناطق مختلف کشور است.

منابع درآمد دولت فدرال (Bund)

دولت فدرال بر چند منبع اصلی درآمد تکیه دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

1. سهم دولت فدرال از مالیات‌های مشترک

• مالیات بر درآمد (Einkommensteuer)

• مالیات بر شرکت‌ها (Körperschaftsteuer)

• مالیات بر ارزش افزوده (Mehrwertsteuer)

→ این مالیات‌ها بر اساس درصدهای مشخص میان دولت فدرال، ایالت‌ها و شهرداری‌ها تقسیم می‌شوند.

2. مالیات‌های ویژه دولت فدرال

مالیات‌های مصرفی مانند:

• مالیات بر دخانیات

• مالیات بر انرژی

• مالیات بر الکل

→ این مالیات‌ها مستقیماً به خزانه دولت فدرال واریز می‌شوند.

3. درآمدهای غیرمالیاتی

• سود شرکت‌های عمومی و دولتی (مانند راه‌آهن، پست)

• عوارض و هزینه‌های فدرال (مثل هزینه صدور گذرنامه)

• جریمه‌ها و تخلفات

• درآمد حاصل از فروش دارایی‌های متعلق به دولت فدرال

4. استقراض عمومی

→ برای پوشش کسری بودجه به کار می‌رود، اما تابع قانون سختگیرانه‌ای به نام «ترمز بدهی» (Schuldenbremse) است.

منابع درآمد دولت‌های ایالتی (Länder)

در مقابل، درآمد دولت‌های ایالتی از ترکیب نسبتاً متفاوتی از منابع تشکیل می‌شود:

1. سهم ایالت‌ها از مالیات‌های مشترک

همان سه مالیات اصلی:

• مالیات بر درآمد

• مالیات بر شرکت‌ها

• مالیات بر ارزش افزوده

→ ایالت‌ها بر اساس شاخص‌هایی مانند جمعیت و توان مالیاتی، سهم مشخصی از این مالیات‌ها دریافت می‌کنند.

2. مالیات‌های اختصاصی ایالت‌ها

• مالیات نقل و انتقال املاک (Grunderwerbsteuer)

• مالیات بر ارث و هدایا (Erbschaftsteuer)

• مالیات بر سالن‌های قمار و بازی‌های بخت‌آزمایی

→ این مالیات‌ها مستقیماً به خزانه ایالت‌ها واریز می‌شوند.

3. انتقالات مالی (Länderfinanzausgleich)

• انتقال منابع مالی از سوی دولت فدرال برای جبران کمبودهای اقتصادی ایالت‌های ضعیف‌تر

• انتقالات همبستگی از ایالت‌های ثروتمند به ایالت‌های با درآمد کمتر

4. درآمدهای غیرمالیاتی

• شهریه و هزینه‌های دانشگاه‌های دولتی

• درآمد حاصل از املاک و دارایی‌های عمومی در سطح ایالتی

• درآمد ناشی از سرمایه‌گذاری‌ها و مشارکت‌های عمومی

• هزینه‌های اداری و خدماتی (مانند ثبت وسایل نقلیه، خدمات دادگاه‌ها)

تفاوت اساسی میان درآمد دولت فدرال و دولت‌های ایالتی

چرا این تقسیم‌بندی مهم است؟

این جداسازی مالی اهداف متعددی را دنبال می‌کند، از جمله:

• تضمین خودمختاری ایالت‌ها در اداره امور آموزشی، فرهنگی و اجتماعی خود؛

• برقراری تعادل مالی میان ایالت‌های ثروتمند و فقیر از طریق یک نظام همبستگی ملی؛

• توزیع مسئولیت مالی به‌گونه‌ای که کارآیی هزینه‌های عمومی افزایش یابد و تمرکزگرایی بیش از حد کاهش پیدا کند.

جمع‌بندی

با آن‌که دولت فدرال و دولت‌های ایالتی در آلمان در برخی منابع درآمدی با یکدیگر سهیم هستند، هر کدام دارای نظام مالی خاص خود هستند که نشان‌دهنده استقلال و حوزه‌های صلاحیتی متفاوت آن‌هاست.

درک این تفاوت برای فهم ماهیت نظام سیاسی آلمان و چگونگی مدیریت منابع عمومی در چارچوبی فدرال، متوازن و دقیق ضروری است.

* تیم نویسندگان و دبیران تحریریه این وب‌سایت می‌کوشند با انجام پژوهش‌های گسترده و مراجعه به منابع متعدد، اطلاعات دقیق و قابل اعتماد در اختیار خوانندگان قرار دهند. با این حال، احتمال بروز خطا یا درج اطلاعات ناقص یا تأییدنشده وجود دارد. بنابراین، لطفاً مطالب مندرج در مقالات را به‌عنوان مرجع اولیه در نظر بگیرید و برای دریافت اطلاعات قطعی و نهایی همواره به نهادها و مراجع مسئول مراجعه کنید.