دموکراسی از کوچه و محله آغاز میشود: هر آنچه در مورد انتخابات محلی در آلمان باید بدانید
مقدمه
در حالی که نگاهها بیشتر بهسوی انتخابات پارلمانی یا حکومتی دوخته میشود، انتخابات شهرداریها و شوراهای محلی (Kommunalwahlen) یکی از مهمترین اشکال مشارکت سیاسی در آلمان بهشمار میروند.
این انتخابات به شهروندان – و حتی به شماری از باشندگان خارجی – این فرصت را میدهند که در بارهٔ زندگی روزمرهٔ خود بهصورت مستقیم تأثیر بگذارند؛ از راه انتخاب کسانی که امور شهرداری، ناحیه یا قریه را اداره میکنند.
در این مقاله، روشن میسازیم که انتخابات محلی چیست، چه کسانی حق رأی دارند، انتخابات چگونه برگزار میشود و این روند در سطح پایه و مردمی چه نقشی دارد.
انتخابات شهرداریها و شوراهای محلی چیست؟
این انتخابات در سطح محلی، در شهرها، قریهها و شهرداریهای آلمان برگزار میشود.
در چوکات این انتخابات معمولاً موارد زیر برگزیده میشوند:
-
شوراهای شهری و محلی (Gemeinderat / Stadtrat)
-
شهردار (Bürgermeister) و در شهرهای بزرگ، شاروال/شهردار ارشد (Oberbürgermeister)
-
گاهی شوراهای ناحیهای یا شوراهای محلّهای در شهرهای بزرگ
نامها و صلاحیتها بسته به اندازهٔ شهرداری و ایالتی که در آن قرار دارد، تفاوت میکند.
انتخابات محلی چه وقت برگزار میشود؟
-
بسته به ایالت، هر ۵ یا ۶ سال یکبار برگزار میشود.
-
تاریخ انتخابات در سراسر آلمان یکسان نیست؛ هر ایالت تقویم انتخاباتی خود را دارد.
نمونهها:
-
در ایالت نوردراین-وستفالن: هر ۵ سال
-
در ایالت بایرن: هر ۶ سال
-
در برلین: انتخابات محلی معمولاً همزمان با انتخابات پارلمان ایالتی برگزار میشود.
چه کسانی حق رأی دارند؟
یکی از ویژگیهای مهم انتخابات محلی این است که علاوه بر شهروندان آلمانی، شهروندان دیگر کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا هم میتوانند رأی بدهند.
شرایط حق رأی:
| گروه | شرایط |
|---|---|
| شهروند آلمانی | ۱۶ یا ۱۸ سال (بسته به ایالت) + بودوباش/اقامت در همان شهرداری |
| شهروند اتحادیهٔ اروپا | ۱۶ یا ۱۸ سال (بسته به ایالت) + حداقل ۳ ماه بودوباش در همان شهرداری |
| باشندگان غیراروپایی | تا زمان کسب تابعیت آلمان حق رأی ندارند |
در برخی ایالتها سن رأیدهی از ۱۶ سالگی آغاز میشود؛ این کار برای تشویق جوانان به مشارکت سیاسی از سن پایین انجام شده است.
شیوهٔ برگزاری انتخابات چگونه است؟
نظام انتخاباتی:
-
معمولاً بر بنیاد نمایندگی نسبی و فهرستی (Listenwahl) یا ترکیبی از نمایندگی نسبی و انتخاب فردی است.
-
در شماری از ایالتها، گونههای خاصی از رأیدهی مجاز است، مانند:
-
Kumulieren (کومولیرِن): دادن بیش از یک رأی به یک نامزد مشخص
-
Panaschieren (پاناشیرِن): توزیع رأیها میان نامزدان از فهرستهای مختلف
-
تعداد رأیها:
-
هر رأیدهنده به تعداد کرسیهایی که باید پُر شود، رأی در اختیار دارد.
-
میتوان همهٔ رأیها را به یک نامزد داد یا در بین چند نفر تقسیم کرد.
انتخاب شهردار:
-
در بسیاری جاها شهردار بهطور مستقیم از سوی مردم انتخاب میشود.
-
اگر هیچ نامزد در دور نخست اکثریت مطلق را بهدست نیاورد، میان نامزدان پیشتاز دور دوم (مرحلهٔ نهایی) برگزار میشود.
چه کسانی میتوانند نامزد شوند؟
-
اعضای احزاب سیاسی (مانند CDU، SPD، Grünen، FDP و …)
-
نامزدان مستقل که بهویژه در مناطق روستایی و شهرهای کوچک از محبوبیت بالایی برخوردار اند
-
هر فردی که شرایط قانونی نامزد شدن را بر اساس قوانین ایالتی (سن، اقامت، امضاهای حمایتی و…) دارا باشد، میتواند خود را نامزد کند.
صلاحیتهای شوراهای محلی و شهرداران
| نهاد | صلاحیتهای اصلی |
|---|---|
| شوراهای شهری/محلی | تصمیمگیری در مورد بودجه، طرح و پلان شهری، ترانسپورتی محلی، معارف، خدمات عامه، فرهنگ |
| شهردار | اجرای فیصلههای شورا، مدیریت کارمندان، نمایندگی رسمی شهرداری، ادارهٔ بودجه |
چرا انتخابات محلی مهم است؟
-
نزدیکترین سطح به زندگی مردم: روی مکتبها، سرکها، پارکها، ترانسپورتی شهری، نظافت، فرهنگ و انکشاف شهری تأثیر مستقیم دارد.
-
تقویت مشارکت سیاسی: بهویژه جوانان و شهروندان اروپایی مقیم را به مشارکت فعال تشویق میکند.
-
آزمایشگاه سیاسی: احزاب در سطح محلی میزان حمایت مردمی و ائتلافهای مختلف را امتحان میکنند.
-
فرصت برای مستقلها: کسانی که عضو حزب نیستند نیز میتوانند دستآوردهای ملموس و قابلدید به دست بیاورند.
نمونههای عملی
-
در بعضی از شهرداریهای کوچک، شهردار با تفاوت تنها چند ده رأی انتخاب میشود؛ این نشان میدهد که هر رأی تا چه اندازه مهم است.
-
شماری از شهرداران مستقل بدون پشتوانهٔ احزاب بزرگ، اما با تکیه بر شایستگی و محبوبیت شخصی، ادارهٔ شهرهای بزرگ را موفقانه بر عهده گرفتهاند.
-
شهرهایی مانند فرایبورگ و دارمشتات پس از انتخاب شوراهای محلی نزدیک به حزب سبزها یا ائتلافهای چپگرا، دگرگونیهای محسوس در سیاستهای محیطزیستی و اجتماعی خود تجربه کردهاند.
نتیجهگیری
انتخابات شهرداریها و شوراهای محلی در آلمان ستون اصلی حاکمیت دموکراتیک نزدیک به مردم است.
این انتخابات زمینه را فراهم میکند تا مردم در تصمیمگیریهای مربوط به زندگی روزمرهٔ خود سهم بگیرند، مسؤولان را پاسخگو نگه دارند و تغییرات محسوس در شهر و جامعهٔ خود بهوجود آورند.
به همین دلیل، در آلمان از این انتخابات بهعنوان یکی از زندهترین و ملموسترین جلوههای دموکراسی در عمل یاد میشود.
تیم نویسندگان و اهل تحریر وبسایت میکوشد با تکیه بر پژوهش گسترده و مراجعه به منابع مختلف، معلومات دقیق و قابل اعتماد ارائه کند. با این وجود، احتمال اشتباه، نواقص یا نهایی نبودن برخی معلومات همیشه وجود دارد. از این رو، لطفاً این مقاله را بهعنوان رهنمای اولیه در نظر بگیرید و
برای معلومات قطعی و بهروز، حتماً به ادارهها و مراجع رسمی ذیصلاح مراجعه نمایید.