۲۰۲۵
اقتصاد آلمان بسیار متنوّع است و از ایالتی به ایالت دیگر تفاوت زیادی دارد. عواملی مانند صنعت، بخش خدمات، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی نقش مهمی در شکلگیری ثروت و قدرت اقتصادی هر ایالت دارند.
در این مقاله، یک ترتیب تقریبی از ایالتهای آلمان بر اساس ثروت (که معمولاً با «تولید ناخالص داخلی سرانه – GDP Per Capita» سنجیده میشود) ارائه میشود. همچنین به مهمترین دلایل ثروت، منابع اصلی درآمد، سهم جمعیت هر ایالت از کل جمعیت آلمان و اینکه آیا آن ایالت در نظام مالی فدرال پرداختکنندهٔ خالص (Nettozahler) است یا دریافتکنندهٔ خالص (Nettonehmer) اشاره میکنیم.
توجه: این رتبهبندی بر اساس دادهها و برآوردهای تقریبی تا پایان سال ۲۰۲۵ تنظیم شده است و ممکن است با تغییر شرایط اقتصادی و انتشار آمار جدید، ارقام دقیق تا حدی تغییر کند.
رتبه تقریبی بر اساس تولید سرانه: حدوداً رتبهٔ ۱
دلایل ثروت و منابع اصلی درآمد:
بندر بینالمللی هامبورگ یکی از بزرگترین بنادر اروپا است و بخش لجستیک، حملونقل دریایی و تجارت خارجی موتور اصلی اقتصاد شهر به شمار میآید.
بخش رسانهای قوی (شبکههای تلویزیونی، انتشارات) و زیرساخت پیشرفته در حوزهٔ بانکداری و بیمه.
سهم جمعیت: حدود ۲٫۳٪ از کل جمعیت آلمان (تقریباً ۱٫۹ میلیون نفر).
نقش مالی: هامبورگ یک پرداختکنندهٔ خالص در سیستم مالی بین ایالتها است و بیش از آنچه از صندوق همبستگی دریافت کند، به آن واریز میکند.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۲
دلایل ثروت و منابع درآمد:
صنایع بزرگ خودروسازی (BMW، Audi)، الکترونیک و فناوری بالا (Siemens و بخش نرمافزار و IT).
صنعت گردشگری قوی بهواسطهٔ رشتهکوه آلپ و شهرهای تاریخی مانند مونیخ.
سهم جمعیت: حدود ۱۵٫۷٪ (حدود ۱۳٫۲ میلیون نفر) – دومین ایالت پرجمعیت آلمان.
نقش مالی: یکی از بزرگترین پرداختکنندگان خالص در نظام تسویهٔ مالی بین ایالتی (Länderfinanzausgleich) و پشتیبان مالی چندین ایالت کمدرآمدتر.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۳
دلایل و منابع درآمد:
صنعت قدرتمند در حوزهٔ خودرو (Mercedes-Benz، Porsche) و مهندسی مکانیک.
ظرفیت بالای نوآوری به دلیل وجود دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی برجسته.
سهم جمعیت: حدود ۱۳٫۲٪ (نزدیک به ۱۱٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: بهمانند بایرن، یک پرداختکنندهٔ خالص مهم در سیستم مالی فدرال است.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۴
دلایل و منابع درآمد:
شهر فرانکفورت مرکز مهم مالی بینالمللی است و میزبان بانک مرکزی اروپا و بسیاری از بانکهای بزرگ دنیا میباشد.
بخش خدمات گسترده شامل مالی، بیمه، لجستیک و مشاوره.
سهم جمعیت: حدود ۷٫۵٪ (تقریباً ۶٫۳ میلیون نفر).
نقش مالی: ایالتی پرداختکنندهٔ خالص است و به واسطهٔ درآمدهای مالیاتی بالا، سهم چشمگیری در تأمین مالی صندوقهای فدرال دارد.
رتبه تقریبی: حدود رتبهٔ ۵ در سرانه، با وجود مساحت و جمعیت کم.
دلایل و منابع درآمد:
بندرهای برمن و برمرهافن و نقش مهم در حملونقل دریایی بینالمللی.
صنایع هوافضا و هوانوردی (تولید قطعات هواپیما).
سهم جمعیت: تقریباً ۰٫۸٪ (حدود ۰٫۶۸ میلیون نفر).
نقش مالی: با وجود تولید سرانهٔ نسبتاً بالا، برمن غالباً یک دریافتکنندهٔ خالص است؛ چرا که پایهٔ مالیاتی محدود و هزینههای عمومی بالا باعث کسریهای ساختاری در بودجهٔ این ایالت میشود.
رتبه تقریبی: حدود رتبهٔ ۶ از نظر سرانه.
دلایل و منابع درآمد:
پرجمعیتترین ایالت آلمان با منطقهٔ صنعتی بزرگ «حوضهٔ رور»؛ ترکیب گستردهای از صنایع سنتی و خدمات مدرن.
حضور شرکتهای بزرگ در حوزهٔ انرژی، شیمی، رسانه و تجارت.
سهم جمعیت: حدود ۲۱٪ (تقریباً ۱۷٫۹ میلیون نفر).
نقش مالی: بسته به سال، پرداختکنندهٔ خالص یا تقریباً متعادل؛ تحول ساختاری از زغالسنگ و فولاد به سمت خدمات، تأثیر زیادی بر قدرت مالیاتی ایالت دارد.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۷
دلایل و منابع درآمد:
صنعت شرابسازی پیشرفته و کشاورزی مدرن.
حضور خوشههای صنعتی و فناورانه در شهرهایی مانند ماینز و کایزرسلاوترن.
سهم جمعیت: نزدیک به ۴٫۹٪ (حدود ۴٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: معمولاً با سهم خالص محدود؛ در برخی سالها بهطور جزئی پرداختکننده و در برخی سالها دریافتکننده است.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۸
دلایل و منابع درآمد:
محل استقرار شرکت Volkswagen در شهر ولفسبورگ و نقش مهم در صنعت خودروسازی.
اراضی وسیع کشاورزی و اقتصاد دریایی در مناطق ساحلی (مانند بندر ویلهلمسهافن).
سهم جمعیت: حدود ۹٫۵٪ (تقریباً ۸ میلیون نفر).
نقش مالی: غالباً نزدیک به تعادل یا اندکی دریافتکنندهٔ خالص؛ زیرا در کنار شهرهای صنعتی قوی، مناطق روستایی با ساختار اقتصادی ضعیفتر نیز وجود دارد.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۹
دلایل و منابع درآمد:
گردشگری ساحلی در سواحل دریای شمال و بالتیک.
کشاورزی، ماهیگیری و خدمات حملونقل بین آلمان و کشورهای اسکاندیناوی.
سهم جمعیت: حدود ۳٫۵٪ (نزدیک به ۲٫۹ میلیون نفر).
نقش مالی: در بیشتر موارد دریافتکنندهٔ خالص است؛ زیرا اقتصاد مبتنی بر خدمات و گردشگری، قدرت مالیاتی مشابه ایالات صنعتی بزرگ را ندارد.
رتبه تقریبی: حدود رتبهٔ ۱۰ در تولید سرانه.
دلایل و منابع درآمد:
پایتخت سیاسی آلمان و مرکز مهم برای استارتآپها، صنایع خلاق و گردشگری.
حضور دانشگاهها، مؤسسات تحقیقاتی و سازمانهای بینالمللی متعدد که اقتصاد دانشی را تقویت میکنند.
سهم جمعیت: تقریباً ۴٫۴٪ (حدود ۳٫۷ تا ۳٫۸ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص پررنگ؛ متکی بر کمکهای فدرال و بینایالتی به دلیل بدهیهای بالا و هزینههای سنگین بازسازی و توسعهٔ شهری پس از وحدت آلمان.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۱۱
دلایل و منابع درآمد:
موقعیت مرزی با فرانسه و لوکزامبورگ و نقش پررنگ در تجارت مرزی.
صنعت سنتی فولاد و (در گذشته) زغالسنگ که اکنون در حال تغییر و کوچک شدن است.
سهم جمعیت: حدود ۱٫۲٪ (تقریباً ۰٫۹۸ میلیون نفر).
نقش مالی: عمدتاً دریافتکنندهٔ خالص؛ به دلیل افول صنایع سنتی و تنوع نسبتاً محدود اقتصادی.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۱۲
دلایل و منابع درآمد:
کشاورزی، جنگلداری و رشد سریع بخش انرژیهای تجدیدپذیر (مزارع بادی و خورشیدی).
بهرهبرداری از نزدیکی به برلین؛ از جمله رفتوآمد شغلی و استقرار صنایع جدید مانند کارخانهٔ تسلا.
سهم جمعیت: حدود ۳٪ (تقریباً ۲٫۵ تا ۲٫۶ میلیون نفر).
نقش مالی: معمولاً دریافتکنندهٔ خالص با اتکا بر حمایتهای فدرال برای تقویت زیرساختها و توسعهٔ مناطق روستایی.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۱۳
دلایل و منابع درآمد:
تولید خودرو (کارخانههای فولکسواگن و BMW در لایپزیگ و درسدن).
خوشهٔ قدرتمند ریزالکترونیک و نیمههادیها با عنوان «Silicon Saxony».
سهم جمعیت: تقریباً ۴٫۹٪ (حدود ۴٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: از نظر تاریخی دریافتکنندهٔ خالص بوده است؛ گرچه با رشد بخش فناوری، قدرت مالی ایالت رو به بهبود است.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۱۴
دلایل و منابع درآمد:
گردشگری ساحلی در سواحل دریای بالتیک (جزایری مانند روگن و اوزِدوم).
ماهیگیری و کشاورزی؛ توسعهٔ صنعتی هنوز در مراحل ابتدایی است.
سهم جمعیت: حدود ۱٫۹٪ (تقریباً ۱٫۶ میلیون نفر).
نقش مالی: از ایالتهای دریافتکنندهٔ خالص است که بهشدّت به یارانهها و برنامههای سرمایهگذاری وابسته میباشد.
رتبه تقریبی: رتبهٔ ۱۵
دلایل و منابع درآمد:
کشاورزی و صنایع شیمیایی در برخی مناطق (مانند لئونا و بیتِرفِلد).
چالشهای جمعیتی و مهاجرت نیروی کار جوان به ایالات غربی ثروتمندتر.
سهم جمعیت: حدود ۲٫۶٪ (حدود ۲٫۲ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص با نیاز زیاد به انتقال منابع برای تقویت اقتصاد محلی و زیرساختها.
رتبه تقریبی: حدوداً رتبهٔ ۱۶ (در پایینترین سطح از نظر تولید سرانه).
دلایل و منابع درآمد:
صنایع کوچک و متوسط، مهندسی دقیق و اپتیک (در شهرهایی مانند ارفورت، ینا و آیزناخ).
بخش کشاورزی و جنگلداری با سهم نسبتاً محدود در تولید کل.
سهم جمعیت: نزدیک به ۲٫۵٪ (تقریباً ۲٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص است که برای توسعهٔ زیرساخت، آموزش و اقتصاد منطقهای بهصورت جدّی به کمک ایالات ثروتمندتر متکی میباشد.
این رتبهبندی تقریبی نشان میدهد که عملکرد اقتصادی در درون آلمان تا چه اندازه متفاوت است. در حالیکه ایالتهای شهر-محور و صنعتی-فناورانهای مانند هامبورگ، بایرن، بادن-وورتمبرگ و هسن در صدر جدول تولید سرانه قرار دارند، برخی ایالتها – بهویژه در شرق و شمالشرق – همچنان با مشکلات ساختاری دستوپنجه نرم میکنند.
از طریق سازوکار تسویهٔ مالی بین ایالتی (Länderfinanzausgleich)، ایالات ثروتمند بخشی از درآمدهای مالیاتی خود را به ایالات ضعیفتر منتقل میکنند. هدف این است که سطحی حداقلی از برابری در شرایط زندگی و دسترسی به خدمات عمومی در سراسر کشور تضمین شود.
با وجود اختلافها، همین تنوع یکی از نقاط قوت مدل اقتصادی آلمان است: مراکز قوی، نوآوری و سرمایه را جذب میکنند، در حالیکه برنامههای حمایتی و سرمایهگذاری در کل کشور، توسعهٔ زیرساخت، آموزش و بازار کار را پیش میبرند – عنصری کلیدی در ساختار فدرال آلمان تا سال ۲۰۲۵ و پس از آن.
* تیم نویسندگان و ویراستاران این وبسایت با تکیه بر پژوهشهای گسترده و استفاده از منابع مختلف، تلاش میکند اطلاعاتی دقیق و قابل اعتماد ارائه دهد. با این حال، احتمال بروز خطا یا اتکا بر دادهها و برآوردهای اولیه وجود دارد. بنابراین، اطلاعات این مقاله را بهعنوان مرجع اولیه و غیرالزامآور در نظر بگیرید و برای دریافت آخرین و رسمیترین آمار، به نهادهای مسئول و دفاتر آماری رسمی مراجعه کنید.
