ترتیب ولایتهای آلمان بر اساس ثروت: یک راهنمای کامل برای سال ۲۰۲۵
اقتصاد آلمان در میان ولایتهای مختلف این کشور بسیار گوناگون است. هر ولایت ساختار اقتصادی، قوّتها و چالشهای خاص خود را دارد. صنعت، بخش خدمات، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی از مهمترین عواملی هستند که سطح ثروت و توان اقتصادی هر ولایت را رقم میزنند.
در این مقاله، یک ترتیب تقریبی از ولایتهای آلمان بر اساس میزان ثروت (که معمولاً با «تولید ناخالص داخلی سرانه – GDP Per Capita» سنجیده میشود) ارائه میگردد. همچنان، به مهمترین دلایل ثروتمند بودن هر ولایت، منبعهای اصلی درآمد، سهم جمعیتی آن از مجموع نفوس آلمان، و اینکه آیا آن ولایت در نظام مالی فدرال پرداختکنندهٔ خالص (Nettozahler) است یا دریافتکنندهٔ خالص (Nettonehmer) نیز پرداخته میشود.
یادداشت مهم: این رتبهبندی بر اساس آمار و برآوردهای تقریبی تا سال ۲۰۲۵ تنظیم شده است و ممکن است با تغییر اوضاع اقتصادی و انتشار آمار تازه، ارقام دقیق آن تا حدودی تغییر نماید.
رتبهٔ تقریبی بر اساس تولید سرانه: حدوداً مقام اول
دلایل ثروت و منبعهای اصلی درآمد:
بندر بینالمللی هامبورگ یکی از بزرگترین بنادر اروپا بهشمار میرود و قلب تپندهٔ لوجستیک، حملونقل دریایی و تجارت خارجی است.
بخش رسانهای نیرومند (شبکههای تلویزیونی، ناشران) و زیرساخت پیشرفته در عرصهٔ بانکداری و بیمه، ستونهای دیگر اقتصاد این شهر-ولایت میباشند.
سهم جمعیتی: حدود ۲٫۳٪ از نفوس مجموعی آلمان (تقریباً ۱٫۹ میلیون نفر).
نقش مالی در سطح فدرال: هامبورگ یک پرداختکنندهٔ خالص در سیستم مالی بین ولایتها است و بهطور قابل ملاحظه بیشتر از آنچه دریافت میکند، به صندوق همبستگی واریز مینماید.
رتبهٔ تقریبی: مقام دوم
دلایل ثروت و منبعهای درآمد:
صنایع بزرگ موترسازی (BMW، Audi)، صنایع برقی و تکنالوژی بلند (Siemens، و سکتور نرمافزار و IT).
صنعت گردشگری قدرتمند بهسبب رشتهکوههای آلپ و شهرهای تاریخی مانند مونیخ.
سهم جمعیتی: حدود ۱۵٫۷٪ (نزدیک به ۱۳٫۲ میلیون نفر) – دومین ولایت پرنفوس آلمان.
نقش مالی: یکی از مهمترین پرداختکنندهگان خالص در نظام توازن مالی بین ولایتها (Länderfinanzausgleich) و کمککنندهٔ اصلی به ولایتهای کمدرآمدتر.
رتبهٔ تقریبی: مقام سوم
دلایل و منبعهای درآمد:
صنایع پیشتاز در بخش موترسازی (Mercedes-Benz، Porsche) و انجنیری میخانیکی.
ظرفیت بالای نوآوری بهخاطر حضور دانشگاهها و مؤسسههای معتبر تحقیقاتی.
سهم جمعیتی: حدود ۱۳٫۲٪ (تقریباً ۱۱٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: مانند بایرن، یک پرداختکنندهٔ خالص مهم در سیستم مالی فدرال است و نقش اساسی در تقویت بودجهٔ سراسری دارد.
رتبهٔ تقریبی: مقام چهارم
دلایل و منبعهای درآمد:
شهر فرانکفورت یکی از مهمترین مرکزهای مالی جهان است؛ میزبان بانک مرکزی اروپا و شمار زیادی از بانکهای بینالمللی.
سکتور گستردهٔ خدماتی در عرصهٔ مالی، بیمه، لوجستیک و مشورهدهی.
سهم جمعیتی: حدود ۷٫۵٪ (نزدیک به ۶٫۳ میلیون نفر).
نقش مالی: یک پرداختکنندهٔ خالص قدرتمند است که بهواسطهٔ درآمدهای مالیاتی بلند، سهم قابل توجهی در تمویل صندوقهای فدرال دارد.
رتبهٔ تقریبی: حدود مقام پنجم در تولید سرانه، با وجود مساحت کم و جمعیت اندک.
دلایل و منبعهای درآمد:
بندرهای برمِن و برمرهافن و نقش محوری در حملونقل دریایی بینالمللی.
صنایع هوافضا و هوانوردی (تولید پرزهها و اجزای طیاره).
سهم جمعیتی: تقریباً ۰٫۸٪ (نزدیک به ۰٫۶۸ میلیون نفر).
نقش مالی: با اینکه تولید سرانه در برمِن نسبتاً بلند است، این ولایت در عمل غالباً یک دریافتکنندهٔ خالص بهشمار میرود؛ زیرا پایهٔ مالیاتی محدود و هزینههای بلند عمومی، بودجهٔ این ولایت را بهصورت ساختاری در حالت فشار قرار داده است.
رتبهٔ تقریبی: حدود مقام ششم از نظر تولید سرانه
دلایل و منبعهای درآمد:
پرنفوسترین ولایت آلمان که منطقهٔ صنعتی بزرگ «حوضهٔ رور» را در خود جا داده است؛ با ترکیبی از صنایع سنتی و خدمات مدرن.
حضور شرکتهای بزرگ در بخش انرژی، کیمیا، رسانه و تجارت.
سهم جمعیتی: حدود ۲۱٪ (تقریباً ۱۷٫۹ میلیون نفر) – پرنفوسترین ولایت آلمان.
نقش مالی: بسته به سال، گاهی پرداختکنندهٔ خالص و گاهی نزدیک به تعادل است؛ دگرگونی ساختاری از زغالسنگ و فولاد بهسوی اقتصاد خدماتی، تأثیر جدی بر قوت مالیاتی این ولایت دارد.
رتبهٔ تقریبی: مقام هفتم
دلایل و منبعهای درآمد:
صنعت پیشرفتهٔ شرابسازی و زراعت مدرن.
حضور خوشههای صنعتی و تکنالوژیک در شهرهایی مانند ماینتس و کایزرسلاوترن.
سهم جمعیتی: در حدود ۴٫۹٪ (نزدیک به ۴٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: معمولاً با سهم خالص محدود؛ در برخی سالها اندکی پرداختکننده و در برخی سالها دریافتکننده است، اما نقش آن به بزرگی ولایتهای صنعتی نیست.
رتبهٔ تقریبی: مقام هشتم
دلایل و منبعهای درآمد:
مرکز شرکت بزرگ Volkswagen در شهر ولفسبورگ و نقش مهم در تولید موتر.
اراضی وسیع زراعتی و اقتصاد بحری در مناطق ساحلی (شامل بندر ویلهلمسهافن).
سهم جمعیتی: حدود ۹٫۵٪ (تقریباً ۸ میلیون نفر).
نقش مالی: در بسیاری موارد نزدیک به تعادل یا اندکی دریافتکنندهٔ خالص است؛ زیرا در کنار شهرهای صنعتی قدرتمند، مناطق روستایی و کمدرآمد نیز در این ولایت وجود دارند.
رتبهٔ تقریبی: مقام نهم
دلایل و منبعهای درآمد:
گردشگری ساحلی در کنار دریای شمال و دریای بالتیک.
زراعت، ماهیگیری و خدمات حملونقل میان آلمان و کشورهای اسکاندیناوی.
سهم جمعیتی: حدود ۳٫۵٪ (نزدیک به ۲٫۹ میلیون نفر).
نقش مالی: در اکثر موارد یک دریافتکنندهٔ خالص است؛ زیرا اقتصاد متکی بر خدمات و گردشگری، قدرت مالیاتی و صنعتی ولایتهای بزرگ را ندارد.
رتبهٔ تقریبی: حدود مقام دهم در تولید سرانه
دلایل و منبعهای درآمد:
پایتخت سیاسی آلمان و مرکز مهم برای استارتآپها، صنایع خلاق و گردشگری.
حضور دانشگاهها، مؤسسات تحقیقاتی و سازمانهای بینالمللی بسیار، که اقتصاد دانشی و نوآور را تقویت میکند.
سهم جمعیتی: حدود ۴٫۴٪ (نزدیک به ۳٫۷ تا ۳٫۸ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص برجسته است؛ به کمکهای مالی فدرال و پرداختهای ولایتهای ثروتمند وابسته میباشد، بهخصوص بهخاطر بدهیهای بلند و هزینههای سنگین بازسازی و انکشاف شهری پس از وحدت آلمان.
رتبهٔ تقریبی: مقام یازدهم
دلایل و منبعهای درآمد:
موقعیت مرزی با فرانسه و لوکزامبورگ و نقش برجسته در تجارت مرزی.
صنایع سنتی فولاد و (در گذشته) زغالسنگ که اکنون تحت یک تغییر ساختاری عمیق قرار دارد.
سهم جمعیتی: حدود ۱٫۲٪ (تقریباً ۰٫۹۸ میلیون نفر).
نقش مالی: در کل یک دریافتکنندهٔ خالص است؛ بهعلت افول صنایع کلاسیک و تنوع نسبتاً محدود اقتصادی.
رتبهٔ تقریبی: مقام دوازدهم
دلایل و منبعهای درآمد:
بخشهای زراعت، جنگلداری و رشد سریع انرژیهای تجدیدپذیر (مزارع باد و آفتاب).
بهرهبرداری از نزدیکی به برلین؛ شامل رفتوآمد کاری، زنجیرههای تأمین و سرمایهگذاریهای صنعتی جدید، مانند فابریکهٔ تسلا.
سهم جمعیتی: حدود ۳٪ (تقریباً ۲٫۵ تا ۲٫۶ میلیون نفر).
نقش مالی: معمولاً یک دریافتکنندهٔ خالص است که از برنامههای فدرال و کمکهای بینولایتی برای تقویت زیرساخت و توسعهٔ مناطق روستایی استفاده مینماید.
رتبهٔ تقریبی: مقام سیزدهم
دلایل و منبعهای درآمد:
تولید موتر (کارخانههای Volkswagen و BMW در لایپزیگ و درسدن).
خوشهٔ قدرتمند مایکروالکترونیک و نیمهرساناها که با نام «Silicon Saxony» شهرت یافته است.
سهم جمعیتی: حدود ۴٫۹٪ (نزدیک به ۴٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: از نگاه تاریخی یک دریافتکنندهٔ خالص بوده است؛ اما با گسترش سکتور تکنالوژی، قدرت مالی و استقلال اقتصادی این ولایت بهتدریج رو به رشد است.
رتبهٔ تقریبی: مقام چهاردهم
دلایل و منبعهای درآمد:
گردشگری ساحلی در سواحل دریای بالتیک (جزیرههایی مانند روگن و اوزِدوم).
ماهیگیری و زراعت؛ صنعت در این ولایت هنوز در چند نقطهٔ محدود متمرکز است.
سهم جمعیتی: حدود ۱٫۹٪ (تقریباً ۱٫۶ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص روشن است که بهشدت به کمکهای مالی و برنامههای سرمایهگذاری وابسته میباشد.
رتبهٔ تقریبی: مقام پانزدهم
دلایل و منبعهای درآمد:
زراعت و صنایع کیمیاوی در برخی مناطق (مانند لئونا و بیتِرفِلد).
چالشهای دموگرافیک، از جمله مهاجرت نیروی کار جوان به ولایتهای غربی و ثروتمندتر.
سهم جمعیتی: حدود ۲٫۶٪ (تقریباً ۲٫۲ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص با نیاز بالا به انتقال منابع برای تقویت اقتصاد محلی، توسعهٔ شهرها و بهبود زیرساختها.
رتبهٔ تقریبی: حدوداً مقام شانزدهم (در پایینترین سطح از نظر تولید سرانه)
دلایل و منبعهای درآمد:
صنایع کوچک و متوسط، انجنیری دقیق و اپتیک (در شهرهایی مانند ارفورت، ینا و آیزناخ).
بخش زراعت و جنگلداری با سهم نسبتاً محدود در تولید مجموعی.
سهم جمعیتی: حدود ۲٫۵٪ (نزدیک به ۲٫۱ میلیون نفر).
نقش مالی: یک دریافتکنندهٔ خالص است که برای توسعهٔ زیرساخت، آموزش و اقتصاد منطقهای، بهصورت جدی به کمک ولایتهای ثروتمند وابسته میباشد.
این رتبهبندی تقریبی نشان میدهد که سطح عملکرد اقتصادی در داخل آلمان تا چه اندازه متفاوت است. در حالی که شهر-ولایتها و مناطق صنعتی-تکنالوژیک مانند هامبورگ، بایرن، بادن-وورتمبرگ و هِسِن در صدر جدول تولید سرانه قرار دارند، تعدادی از ولایتها – بهویژه در شرق و شمالشرق – هنوز با چالشهای ساختاری درگیر اند.
از راه سازوکار تسویهٔ مالی بینولایتی (Länderfinanzausgleich)، ولایتهای ثروتمند بخشی از عواید مالیاتی خود را به ولایتهای کمدرآمدتر انتقال میدهند. هدف اصلی، تأمین سطح حداقلی از برابری در شرایط زندگی، دسترسی به خدمات عامه و فرصتهای توسعه در سراسر کشور است.
با وجود تفاوتها، همین تنوع یکی از نقاط قوّت مدل اقتصادی آلمان محسوب میشود: مراکز قدرتمند سرمایه و نوآوری را جذب میکنند، در حالی که برنامههای حمایتی و سرمایهگذاری سراسری، توسعهٔ زیرساخت، آموزش و بازار کار را در تمام ولایتها به پیش میبرد – عنصری کلیدی در ساختار فدرالی آلمان تا سال ۲۰۲۵ و فراتر از آن.
* گروه نویسندگان و ویراستاران این وبسایت تلاش میکنند بر اساس پژوهش گسترده و استفاده از منبعهای مختلف، معلومات دقیق و قابل اعتماد در اختیار خوانندگان قرار دهند. با آنهم، امکان دارد برخی معلومات بر برآوردها و دادههای مقدماتی تکیه داشته باشد یا اشتباهاتی رخ دهد. بنابر این، محتوی این مقاله را یک راهنمای ابتدایی و غیر الزامآور در نظر بگیرید و برای دریافت تازهترین و رسمیترین آمار، به نهادهای مسئول و ادارههای رسمی آمار مراجعه نمایید.
